صنایع

ويرايش

صنعت

یکی از اصلی ترین پایه های اقتصاد در کشور ایران، «صنعت و معدن» است. صنعت هر کشور در کنار معدن و کشاورزی آن کشور می تواند تمامی فعالیت های تولیدی یک جامعه را در بر گیرد و به طور مسلم نقش حیاتی را در پیشرفت اقتصادی کشور ایفا می کند. در این بخش به اختصار به  کلیه صنعت یا صنایع و  کلیه معدن ها و یا معادن کشورمان می پردازیم.
«صنایع»، مجموعه ای از صنعت های مختلفی است که تمام فعالیت های اقتصادی را که با تولید کالا، خدمات و با استفاده از ماشین آلات و تجهیزات ساخت بشر سروکار دارد را شامل می شود. با وجود اختلاف نظرها در خصوص تعاریف صنعت، پرفسور مایکل پورتر،یکی از برجسته ترین نظریه پردازان اقتصاد در جهان، صنعت را چنین تعریف می کند: «صنعت عبارت است از گروه شرکت هایی که محصولات آن ها جایگزین نزدیکی برای هم هستند.»
مهمترین و اساسی ترین صنایع ایران به ترتیب اولویت عبارتند از: نفت، گاز، پتروشیمی، فولاد، خودروسازی، سد سازی، نساجی، شیمیایی، غذایی، الکتریکی و الکترونیکی. البته علاوه بر این ها صنایع در ایران شامل صنایع دستی از جمله: فرش ، گلیم و زیلو، منبت کاری، خاتم کاری و سفال گری می شود که ما در این جا، مهم ترین این صنایع را بیان می کنیم. ادامه مطلب

 

صنعت نفت

میدان-نفتی-مسجد-سلیمان

 

 

نفت؛ علاوه بر این که در عرصه تولید و اقتصاد از اهمیت ویژه ای برخوردار است، دارای پیشینه و تاریخ خاص خود نیز است. براساس اکتشافات باستان شناسی، مردم دره های نیل، دجله و فرات، چین و ایران از همان دوران آغازین با نفت آشنا بوده اند و از قیر به عنوان ملاط در ساختمان، نصب و چسباندن جواهرات و ظروف سفالی و اندود کردن کشتی ها استفاده می کردند.

 

 

 

 

صنعت گاز

گاز-آغاجاری

 

براساس نوشته های مورخین، کشور ایران، به ویژه در مناطق غرب و جنوب غرب دارای حوزه های مهم نفت و گاز هستند. در گذشته برخی از سفره های زیرزمینی با فرسایش خاک و یا حرکت گسل ها، به دلیل عمق کم، در سطح زمین جاری بودند و ایرانیان از نفت و گاز به گونه ای ابتدایی، تصادفی و بدون برنامه ریزی و بیشتر به منظور روشن نگه داشتن آتش معابد و آتشکده ها استفاده می کردند.

 

 

 

 

صنعت پتروشیمی

پتروشیمی-خارک

 

«صنایع پتروشیمی» در ایران ، قدمتی نزدیک به ٤٠ سال دارد. تاسیس «بنگاه کود شیمیایی» و به دنبال آن آغاز عملیات احداث «کارخانه کود شیمیایی» در سال ۱۳۳۷، موجب پیدایش این صنعت درایران شد. در سال ١٣٤٣ هـ. ش،‌ به منظور تمرکز و توسعه این صنعت، «شرکت ملی صنایع پتروشیمی» تاسیس و کار خود را آغاز کرد. هدف از تاسیس این شرکت، تبدیل فرآورده های نفتی به فرآورده های غیرنفتی از جمله پلیمرهای خام و لاستیک بود.

 

 

 

 

صنعت فولاد

فولاد مبارکه

«صنعت فولاد»، نه تنها یکی از مهم ترین پایه های اقتصادی هر کشور محسوب می شود بلکه امروزه اقتصاددانان، یکی از شاخص های ارزیابی صنعتی بودن یک کشور را مصرف سرانه فولاد آن کشور ذکر کرده اند. به همین دلیل در کشور ما هم اقدامات اساسی در این خصوص صورت گرفته است، به این ترتیب که اولین گام اساسی در كشور ما در جهت دستیابی به این صنعت در سال ۱۳۳۸ هـ. ش، برداشته شد و «شركت ملی ذوب آهن ایران» شكل گرفت و بعد از چند سال، یعنی در سال ۱۳۵۱ هـ. ش، «شركت ملی صنایع فولاد ایران» تاسیس شد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۸ هـ. ش، «شركت ملی فولاد ایران» با «شركت ملی ذوب آهن ایران» ادغام شده و «شركت ملی صنایع فولاد ایران» بوجود آمد كه تا سال ۱۳۸۱ هـ. ش، تنها شركت متولی فولاد در كشور بود. در حال حاضر نیز «شركت ملی فولاد ایران» به عنوان یكی از شركت های مهم «سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران» و «وزارت صنایع و معادن» در امر تولید و توسعه فولاد كشور فعالیت دارد.

 

صنعت خودروسازی

خط-تولید-خودرو

 

«صنعت خودروسازی ایران»، با قدمتی حدود ۴۵ سال، پس از صنعت نفت، فعال ترین صنعت ایران به شمار می آید و در حال حاضر، به عنوان بخش مهمی از کل صنعت و اقتصاد ملی کشور است.
در اوایل قرن بیستم، به دستور مضفرالدین شاه قاجار، اولین اتومبیل سواری که «یک اتومبیل فورد» بود از کشور بلژیک خریداری شد و به دنبال این اقدام مظفرالدین شاه و نیز به دلیل گسترش شهرنشینی، نیاز به استفاده از این وسیله نقلیه محسوس شد و واردات این محصول از کشورهای آمریکا و انگلیس از سال ۱۳۰۰ هـ . ش، افزایش یافت.

 

 

 


کارون3

صنعت سدسازی

«صنعت سدسازی» در ایران، یکی دیگر از صنایع مهم کشور محسوب می شود. ایرانیان به دلیل کمبود آب و کاهش نزولات جوی، از دیرباز به این صنعت توجه خاصی داشتند. به طوری که ساخت سد، بند یا آبگیر بر اساس نیاز ساکنین هر منطقه و با توجه به شرایط جغرافیایی آن منطقه انجام می شد.

 

 

 

 

 

صنعت هوایی
صنعت هوایی ایران در سال ۱۳۴۵ با هدف ساخت و تعمیر اساسی انواع هواپیماهای نظامی و تجاری و نیز تولید قطعات مورد نیاز این محصولات تاسیس شد. این صنعت که توسط سازمان صنایع هوایی نیروهای مسلح اداره می شد، پس از پیروزی انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی عراق علیه ایران با وجود تحریم های اقتصادی و نظامی، توانست با تکیه بر تخصص و پشتکار متخصین ایرانی، مسیر رشد و خودکفایی را طی نموده و به تولید انبوه موتور جت ها، قطعات یدکی هواپیماها، بدنه هواپیماها، انواع ملخ ها، چترهای نجات، چترهای فرود خودکار و غیر خودکار و غیره بپردازد.

 صنعت دفاعی
صنعت دفاعی ایران در سال ۱۳۰۴ با نام «قورخانه» در میدان توپخانه، میدان امام خمینی (ره) ، فعالیت خود را با تولید تفنگ برنو آغاز کرد. همزمان با تحولات صنعتی و نیز بروز جریان جنگ های بزرگی چون جنگ جهانی دوم، صنایع دفاعی و نظامی ایران نیز دستخوش تحولات اساسی گردید و در طی سال های ۱۳۲۰هـ. ش و ۱۳۴۰ نام «قورخانه» ابتدا به « اداره تسلیحات» و سپس سازمان صنایع نظامی تغییر یافت. در پی این تحولات، خرید تکنولوژی فشنگ های خانواده ۶۲/۷، تفنگ ژ ۳، خطوط تولید باروت و مواد منفجره شروع شد و فعالیت های صنعت مهمات سازی، مسلسل سازی و شیمیایی پارچین نیز افزایش یافت.

 

قلمزنی

صنایع دستی

علاوه بر صنایع ذکرشده، ایران در زمینه «صنایع دستی» نیز دارای سابقه ای درخشان است به طوری که این هنر با تاریخ مردم این سرزمین عجین است. در خصوص «صنایع دستی» تعاریف مختلفی شده است ما به برخی از این تعاریف اشاره می کنیم:
لغت نامه دهخدا: «آن چه با دست ساخته می شود، از پارچه، قالی، ساخته های فلزی و غیره. مقابل صنایع ماشینی.
دایره المعارف بریتانیکا: «صنایع دستی، به آن گروه از صنایع گفته می شود که مهارت، ذوق و بینش انسان در تولید آن نقش اساسی دارد.»

 


 

 

فیروزه-ایران

معادن

«معدن» محل انباشت و پیدایش طبیعی یک ماده معدنی اعم از مواد فلزی و یا مواد غیر فلزی است که در پی اکتشافات و حفاری ها، به دست آمده و مورد بهره برداری قرار می گیرد.
ایران با توجه به تشکیلات زمین شناختی و نیز به دلیل داشتن پوسته ای ناهمگن و تحولات مختلف دوران زمین شناسی، از ذخایر غنی معدنی برخوردار است و ایرانیان نیز در طول تاریخ توانسته اند از این ذخایر معدنی در ساخت ابزار آلات و لوازم مصرفی خود بهره برداری نمایند. به اعتقاد برخی از باستان شناسان، اولین بار «مس» در ایران شناخته و مورد استفاده قرار گرفت. «تل ابلیس کرمان» با قدمتی حدود ۶۰۰۰ ساله از جمله مناطق قدیمی ایران است که در آن نمونه هایی از «سنگ معدن» یافت شده است.

بالا