مناطق شکار ممنوع

ويرايش

مناطق شکار ممنوع به  مناطق و زیستگاه هایی‌ گفته می شود که شکار در آن ها به طور معمول و قانونی به مدت  3 تا 5 سال به دلیل کاهش جمعیت یک یا چند گونه جانوری که بر اثر شکارهای بی رویه رو به کاهش است، ممنوع اعلام می شود. ممنوعیت شکار در زیستگاه ها با هدف حمایت از افزایش جمعیت جانوری  و حفاظت از ذخایر طبیعی آن مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست اعمال می شود. چنانچه جمعیت جانوری منطقه‌ای دراین دوره ترمیم شود، می‌توان آن را با توجه به سایر معیارها، به عنوان یکی از مناطق چهارگانه تحت مدیریت این سازمان تعیین کرد.

 

  • استان آذربایجان شرقی

منطقه شکار ممنوع چاراویماق

منطقه چاراویماق از مناطق حفاظت شده و شکار ممنوع استان آذربایجان شرقی است که بخشی از این منطقه در شهرستان چاراویماق یکی از شهرستان های جنوبی استان آذربایجان شرقی و  مرز سیاسی استان زنجان واقع شده است. در سال 1385 این منطقه، منطقه شکار ممنوع اعلام شد ولی در سال 1391 طی مصوبه شماره 368 شورای عالی محیط زیست با مساحتی حدود 73 هزار و 927 هکتار به منطقه حفاظت شده ارتقا یافت.

منطقه حفاظت شده چاراویماق از نظر جغرافیایی جزو ایرانی تورانی محسوب می شود که از پوشش گیاهی مرتعی و گونه های مشترک مرتعی و زراعی در ارتفاعات منطقه و مرز بین استان آذربایجان شرقی، غربی و زنجان برخوردار است. گیاهان این منطقه در غالب 62 جنس و 101 گونه شناسایی شده است. پوشش گیاهی این منطقه عبارتند از: آویشن، اسپرس، اسپند، انواع یونجه، بابونه، بولاق اوتی، بومادران، پنجک، پونه، تره تیزک، تشکر، جو وحشی، چاودار، خاکشیر، خشخاش، دانه قناری، درمنه، دم روباهی، زرشک، زرد پیاز، سیر کوهی، سیاه تلو، شاطرا، فستوک گوسفندی، قره میخ، کاکوتی، کلاه میرحسن، گاو زبان، گون، علف پشمکی، علف گندمی، میخک، یولاف و درخت های آلوچه وحشی، نسترن، ازگیل و بید.

منطقه حفاظت شده چاراویماق به عنوان کریدور مهم حیات وحش در سطح ملی و محلی مطرح است. مهم ترین جانوران ساکن در آن عبارتند از: انواع جوندگان، تشی، جوجه تیغی، خرگوش، خفاش نعل اسبی مدیترانه ای، راسو، روباه، رودک، سمور سنگی، سنجاب زمینی، سیاه گوش، قوچ و میش وحشی، کفتار، گراز و گرگ.

علاوه بر جانوران مذکور، گونه های مختلفی از پرندگان خشکزی و آبزی بومی نظیر: آبچیلک پاسرخ آوازخوان، بحری، بلدرچین، تیهو، چلچله رودخانه ای،  چنگر، چیل، حاجی لک لک، حواصیل خاکستری و ارغوانی، عقاب طلایی، دلیجه، سارگپه، سنقرگندم زار، کبک معمولی، کرکس، لیل، لاچین و ماهی خورک کوچک زندگی می کنند.

 

منطقه شکار ممنوع سهند

 
منطقه شکار ممنوع سهند

منطقه سهند، دامنه رشته کوه های سهند از سلسه کوه های البرز در جنوب استان آذربایجان شرقی را شامل می شود که با مساحتی حدود 58 هزار و 194 هکتار در ارتفاعات سهند و در میان شهرهای مراغه، بناب، عجب شیر، تبریز و اسکو واقع شده است. این منطقه در در سال 1379 به عنوان منطقه شکار ممنوع با هدف حفظ زیستگاه  و گونه مهم قوچ و میش ارمنی تحت اداره و مدیریت محیط بانی اسکو و پست حفاظتی اربط و پست حفاظتی ذنجناب اعلام شد. سپس در سال 1390 این منطقه از وضعیت شکار ممنوع به منطقه حفاظت شده ارتفا یافت.

منطقه شکار ممنوع سهند پوشیده از گون، سیاه گون و گونه هایی از درمنه، گندمیان علوفه ای، گونه های مرغوب لگومینوز، انواع درختان و درختچه های خشکی پسند شامل: بنه، ارس، بادام کوهی و زرشک، گرامینه، زالزالک، گلابی وحشی، فرفیون، مریم گلی، اسطوخودوس، شنگ، غازیاغی، کلاه میرحسن، ختمی و قانقال می باشد.

از گونه های شاخص جانوری می توان به: قوچ و میش ارمنی، خرس قهوه ای، سیاه گوش، گربه وحشی، گرگ، روباه معمولی و شغال اشاره کرد. همچنین از پرندگان ساکن در این منطقه می توان از کبک کعمولی، کبک چیل، تیهو، بلدرچین، باقرقره، عقاب طلایی، کورکور، کرکس، سارگپه، سنقر گندم زاد، دلیجه و لیل نام برد.

 

 

منطقه شکار ممنوع کاغذکنان- میانه

منطقه کاغذکنان از مناطق شکار ممنوع شمال غربی ایران در استان آذربایجان شرقی است که با وسعتی حدود 55 هزار هکتار در جنوب شهرستان میانه واقع شده است. این منطه از شرق به منطقه شکار ممنوع مشکول و منطقه حفاظت شده آق داغ در استان اردبیل و از جنوب به منطقه حفاظت شده دشت سهرین در استان زنجان منتهی می شود.

منطقه شکار ممنوع کاغذکنان به عنوان آخرین زیستگاه آهو و گونه در معرض انقراض پلنگ در استان آذربایجان شرقی شناخته شده است. از این رو سازمان محیط زیست از سال 1380 این منطقه را به عنوان منطقه شکار ممنوع اعلام نمود.

پوشش گیاهی منطقه شکار ممنوع کاغذکنان عبارتند از: آویشن، آلوچه وحشی، اسپرس، ارس، ازگیل، بابونه، بنه، بلوط، بومادران، بید، پونه، جو وحشی، چاکلانقوش، خشخاش، زبان گنجشک،  زرد پیاز، زرشک، داغداغان، دوشان آلماسی، سیاه تلو، سیرکوهی، شیرخشت، قره تیکان، قره میخ، علف پشمکی، علف گندمی، کاکوتی، کلاه میرحسن، گاوزبان، گلابی وحشی و نسترن.

گونه های شاخص جانوری منطقه شکار ممنوع کاغذکنان شامل، پلنگ، کل و بز، آهو، سیاه گوش، خرس قهوه ای، گربه وحشی، کفتار، رودک، تشی، راسو، جوجه تیغی، سمور سنگی، گراز، روباه، خرگوش، سنجاب زمینی و خفاش نعل اسبی مدیترانه ای می باشد. از گونه پرندگان نیز می توان به عقاب طلایی، کرکس، سارگپه، سنقر گندم زار، دلیجه، بحری، بالابان، کبک، چیل، تیهو و بلدرچین اشاره کرد.

 

منطقه شکار ممنوع میشوداغ- شبستر

منطقه میشو داغ دره ای سرسبز در دامنه برف گیر کوهستان میشو در استان آذربایجان شرقی است که با وسعتی حدود 131 هزار و 426 هکتار در شمال و شمال غرب شهرستان شبستر، جنوب و جنوب غربی شهرستان مرند و غرب شهر تسوج واقع شده است. این منطقه در سال 1385 از سوی سازمان محیط زیست به مدت 5 سال به عنوان منطقه شکار ممنوع اعلام شد.

منطقه میشوداغ به دلیل قرار گرفتن در حدفاصل بین پارک ملی و دریاچه ارومیه، منطقه حفاظت شده مرکان، منطقه شکار ممنوع یکانات و پناهگاه حیات وحش کیامکی از اهمیت فراوانی برخوردار می باشد و جمعیت جانوری آن آن نیز به دلیل مهاجرت های غربی به شرقی نقش موثری در بقا و تامین نیازهای بیولوژیکی و اتولوژیکی گونه های موجود منطقه دارد.

براساس مطالعات انجام شده در منطقه میشوداغ بیش از 385 گونه گیاه شناسایی شده است. گونه های جانوری موجود در منطقه عبارتند از:

پستانداران: پاژن، جرد ايراني، حشره خوار دندان سفيد، خارپشت اروپايي، خرگوش، خفاش نول اسبي بزرگ، خفاش نول اسبي مديترانه اي، خفاش سبيل دار، خفاش لب كوتاه، خفاش بال سفيد، خفاش بال بلند، دو پاي كوچك، راسو، روباه معمولی، رودک، سمور، شنگ، سیاه گوش، گراز، قوچ ارمنی، گرگ، ، گربه وحشی، موش خانگي، موش صحرايي.

خزندگان:  بوآي شني باريك، كوره مار شني، بوآي شني معمولي كورمار، مار آتشي، قمچه مار ، مار پلنگي، مار قيطاني، ماركوتوله ارمني، گونه مار قفقازي، مار چلپير ــ  مار آبي، پله مار، گـــرز مار ، افعي البرزي.

دوزیستان: آگماي قفقازي، اسكينگ علف زار، قورباغه معمولي، قورباغه درختی، لاك پشت بركه اي اروپايي، لاك پشت بركه اي خزري، لاك پشت مهميز دار، لاسرتاي سبز خزري، لاسرتاي آذربايجان، لاسرتاي علفزار، لاسرتاي اروميه و وزغ.

پرندگان: باقرقره شكم سياه ، بالابان، بلبل، جغد كوچك ، چرخ ريسك سر سياه ، چکاوک کوچک، چکاوک کاکلی، چلچك گوش سياه ، دليجه ، دم جنبانك شكم زرد ، زاغي ، زرد پرة تالابي ، زنبور خوار ، سارگپه معمولي، سبزقبا، سك دم پهن، سک نیزار، سك بزرگ نيزار ، سنقر خاكستري ، سنقر گندم فرار ، شاه بوف، کبک دری، کبک، کبک چیل، كبوتر چاهي، كبوتر كوهپايه ، كركس سياه ، كلاغ سياه ، كلاغ ابلاق، كور كور ، گنجشك خانگي، عقاب طلايي، مرغ حق و هدهد.

 

منطقه شکار ممنوع یکانات- مرند

منطقه شکار ممنوع یکانات یکی دیگر از مناطق شکار ممنوع استان آذربایجان شرقی است که با مساحتی حدود 58 هزار و 800 هکتار در شمال غربی شهرستان مرند واقع شده است. این منطقه از شمال به شهرستان جلفا، از شرق به منطقه حفاظت شده مراکان، از غرب به پناهگاه حیات وحش کیامکی و از جنوب به زمین های روستاهای یکان، یکان علیا و روستای یامچی منتهی می شود.

منطقه یکانات به دلیل ارتباط بیولوژیک با پناهگاه حیات وحش کیامکی و منطقه حفاظت شده مراکان و نیز قرار گرفتن در مسیر گذار قوچ و میش های ارمنی حایز اهمیت است. از این رو در سال 1363 سازمان محیط زیست استان برای حفظ گونه های جانوری این منطقه به ویژه حفظ قوچ ها و میش های ارمنی، این منطقه را با عنوان منطقه شکار ممنوع اداره می نماید.

زمین های منطقه شکار ممنوع یکانات پوشیده از گیاهان مرتعی و انواع گراس، گون، شور و درمنه می باشد. گونه های جانوری شاخص در این منطقه نیز عبارتند از: قوچ و میش ارمنی، گرگ، سیاه گوش، پلنگ، کل و بز.

 

 

  • استان آذربایجان غربی

 

منطقه شکار ممنوع آغگل- ماکو

منطقه شکار ممنوع آغگل یکی از مناطق استان آذربایجان غربی است که به مساحت 90 هزار هکتار در شمال شرقی شهرستان ماکو واقع شده است. این منطقه دارای زیستگاه های کوهستانی مرتفع، کوهستانی کم ارتفاع، دشتی و تالابی می باشد که از سال 1370 از سوی اداره حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی به عنوان منطقه شکار ممنوع اعلام شد و در سال 1390 نیز برای پنجمین بار عنوان آن تمدید شد.

منطقه شکار ممنوع آغگل از شمال به روستای قوس واقع در مرز ایران و ترکیه، از غرب به پاسگاه مرزی دیم قشلاق به طرف جنوب در امتداد حد مرزی ایران و ترکیه تا روستای یاریم قید علیا وسطی و سفلی، از جنوب به قریه یاریم قبه سفلی در امتداد جاده ماشین رو به طرف شرق و از شرق به قریه شور ابلاغ بالا در امتداد جاده ماشین رو به طرف شمال منتهی می شود.

از گونه های شاخص پستانداران این منطقه می توان به قوچ و میش، کل و بز، گراز، گرگ، شغال، روباه، خرگوش و از گونه های پرندگان آبزی، انواع اردک نظیر سیاه کاکل، بلوطی، تاجدار، چشم طلایی، مرگوش سفید و غاز را نام برد.

 

منطقه شکار ممنوع زرآباد- خوی

منطقه شکار زرآباد از مناطق کوهستانی استان آذربایجان غربی است که با وسعتی حدود 90 هزار هکتار در بلندترین قله کوه سولوز و پیر عنبر واقع شده است.  این منطقه از شمال به پل علی شیخ بر روی رودخانه آق چای به آغباش، سنت ملا اسماعیل تا بسطام، از شرق به جاده بسطام – کیان، کهریز میرزا خلیل خان، چورش، دول، پیرکندی، زارعات، ایری بوجاق تا عسگرآباد خوی، از جنوب به عسگرآباد- حمزیان، جاده میدان سفلی، میدانلار تا شاه عباس گوردیک و از غرب به جاده آسفالته شاه عباس گوردیک از سه راهی قریس تا پل علی شیخ منتهی می شود.

منطقه زرآباد از سال 1376 در زمره مناطق شکار ممنوع استان قزوین قرار گرفت و طی سال های 1376 و 1377 نزدیک به 300 راس قوچ و میش از جزیره کبودان در این محل رهاسازی گردید. این منطقه دالان یا پل قشلاقی منطقه حفاظت مراکان به ییلاقات الند به شمار می رود و به دلیل داشتن تپه های ماهوری، مراتع میان بند کلوانس، پیر عنبر و سولوز، پوشش گیاهی مناسب و گونه های خوشخوراک، آب کافی و هوای معتدل تر از قشلاق و ییلاق، مساعدترین شرایط را برای فاکتورهای زیستی دارد.

جانوران شاخص در منطقه شکار ممنوع زرآباد عبارتند از: کل و بز، قوچ و میش ارمنی، گرگ، گربه وحشی، گراز، خرس، خرگوش و اتواع کبک، انواع پرندگان شکاری و لاشخورها.

 

تالاب گرده قیط و میمند- نقده

تالاب گرده قیط و میمند یکی از تالاب های استان آذربایجان غربی است که با وسعتی حدود 800 هکتار در 7 کیلومتری شمال نقده از جاده ارومیه – مهاباد در جنوب دریاچه ارومیه واقع شده است. این منطقه از سوی سازمان محیط زیست به عنوان منطقه شکار ممنوع اعلام شده است.

تالاب گرده قیط و میمند در مصب رودخانه گدار قرار گرفته است. رودخانه از رودخانه های دایمی شهرستان نقده است که از ارتفاعات مرزی ایران و عراق سرچشمه می گیرد و پس از شاخه های متعدد از دشت اشنویه عبور کرده و وارد دشت نقده می شود. در این دشت، بخشی از آب رودخانه به وسیله کانال احداثی توسط آب منطقه ای آذربایجان غربی، وارد سد حسنلو یا تالاب حسنلو شده و بقیه در مسیر اصلی رودخانه جریان می یابد و پس از گذشتن از محمدیار و جاده ارومیه- مهاباد و روستاهای درگه سنگی به تالاب گرده قیط و میمند وارد شده و به مسیر خود ادامه داده و در پای کوه بوغه داغ وارد باتلاق جنوبی دریاچه ارومیه می شود.  

وسعت زیاد تالاب گرده قیط و میمند و نیز محل قرارگیری آن در مسیر دریاچه ارومیه باعث شده این منطقه به مرکز مهم تجمع پرندگان مهاجر و نادر تابستان گذران و زمستان گذرانی چون: اردک بلوطی، اردک سفید و اردک تاجدار تبدیل شود.

 

 

  • استان اردبیل

منطقه شکار ممنوع دریاچه شورابیل- اردبیل

دریاچه شورابیل تنها دریاچه طبیعی داخل شهری در ایران است که با مساحتی حدود 200 هکتار در جنوب شهرستان اردبیل واقع شده است. بر اساس مطالعات زمین شناختی، این دریاچه دارای قدمتی بیش از قدمت دریاچه ارومیه دارد. این دریاچه به صورت گودالی می باشد که اطراف آن را خاکریزهای طبیعی یا انسان ساخت احاطه کرده است. حداکثر عمق آن 1.5 متر می باشد. در گذشته آب این دریاچه شور بود ولی امروزه با افزودن آب شیرین به آن از شوری آن کاسته شده است. در سال 1355 دریاچه شورابیل از سوی سازمان محیط زیست به عنوان منطقه شکار ممنوع اعلام شد.

آب دریاچه به وسیله آب چشمه ها و آب رودخانه بالخلوچای تامین می شود. این دریاچه آب خروجی ندارد و آب آن فقط از طریق تبخیر و نفوذ در بستر زمین که جنس آن از گل و لای می باشد تنظیم می گردد. پوشش گیاهی دریاچه در بخش جنوبی و غربی از نی، گز، اویارسلام، سازو، سلمه، گل گندم و جو می باشد. در بخش دیگر نیز طراحی هایی جهت ایجاد فضای سبز و درختکاری انجام کرفته است.

در حال حاضر دریاچه شورابیل محل زیست و پرورش ماهی قزل آلای رنگین کمان است. همچنین با توجه به شیرین سازی آب آن، این دریاچه محل مهاجرت و ایستگاه موقت انواع پرندگان مهاجر و جوجه آوری برخی از گونه های پرندگان آبزی و کنارزی می باشد.

دریاچه شورابیل از امکاناتی تفریحی، ورزشی و فرهنگی های نظیر قایق رانی، پیست دو و میدانی، پیست دوچرخه سواری، باغ وحش، مجتمع توریستی کوثر، هتل شورابیل، شهربازی روزباز، شهربازی سرپوشیده و سالن ورزشی در زمینی به وسعت 26 هزار و 125 متر مربع در جنوب دریاچه برخوردار است.

 

منطقه شکار ممنوع گندیمن- اردبیل

منطقه شکار ممنوع گندیمن، نام خود را از کوه گندیمن در شمال شهرستان مشگین شهر در استان اردبیل گرفته است. این کوه با ارتفاعی حدود 1859 متر از سطح دریاها در منطقه ای بکر با طبیعتی دست نخورده، چشمه سارهای دایمی، پوشش های گیاهی و جنگلی متنوع، گونه های جانوری مناسب با صخره ها و پرتگاه های صعب العبور واقع شده است. منطقه گندیمن در سال 1379 بر اساس قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست با مساحتی حدود 56 هزار هکتار برای 5 سال به عنوان منطقه شکار ممنوع اعلام شد.

پوشش گیاهی منطقه شکار ممنوع به صورت مراتع، مراتع مشجر و علفزار است. علاوه بر این، این منطقه دارای نواحی مهم جنگلی نظیر: پوشش جنگلی دو مولی واقع در قرانلق دره، آلمادره و گرده مشه، توده جنگلی فندق در غرب کوه انذیر، پوشش جنگلی قانشار مشه، پوشش جنگلی کله درق و پوشش جنگلی لنگان می باشد.

از مهم ترین گونه های گیاهان مرتعی می توان به آترپلكس، آويشن، اسپرس، اسپند ، بابونه زرد، بارهنگ، بولاق اوتي، بومادران، پشمك، پونه، تاج خروس، تره تيزك، چاودار، چمن تكمه، خارشتر، خاكشير، خشخاش، درمنه شنگ، سير كوهي، شبدر، شيرين بيان، علف شور، علف گندمي، كاكوتي، كلاه ميرحسين، انواع گزنه، گاو زبان، گل لاله، ميخك، نعناع، نيلوفر كوهي، يونجه وحشي اشاره کرد  و از درختچه های منطقه می توان از آلوچه، ارس، ازگيل، انجير، بادامك وحشي، بلوط، بنه، تمشك، خيار، زبان گنجشك، زلزالك، زرشك، داغاغان، سيب وحشي، كرب، گردوي وحشي، گلابي وحشي، گيلاس وحشي، فندق، قره آغاج و مهرز  نام برد.

منطقه شکار ممنوع گندیمن محل زندگی پستاندارانی چون تشی، جوجه تیغی، خرگوش، خرس قهوه ای، راسو، روباه، رودک، سمور جنگلی، سمور آبی، سیاه گوش، گراز، گرگ، پرندگانی مانند بالابان، پرستو، پيغو، بحري، جغد جنگلي ، جي جاق، چكاوك، چلچله، زنبور خوار، انواع داركوب، دليجه، دال سياه، دليجه كوچك، سار، سار ابلق، سارگپه جنگلي، سارگپه پابلند، سبزقبا، سنقر گندم زا، قرقي، عقاب جنگلي، عقاب شاهي، كبك چيل، كبك معمولي، كركس، كلاغ بلدرچين، طرلان، ليل، هما، هدهد و پرندگان مهاجری نظیر آنقوت، اردك، پليكان، حواصيل، درنا، قو، غاز، كبوتر و لك لك است.

 

منطقه شکار ممنوع مشکول- گیوی

منطقه شکار ممنوع مشکول از مناطق تحت حفاظتی استان اردبیل است که با مساحتی حدود 1245 کیلومتر مربع در مرز شهرستان گیوی با محدوده جغرافیایی و سیاسی شهرستان میانه استان آذربایجان شرقی و در اطراف رودخانه بزرگ و دایمی قزل اوزن واقع شده است. این منطقه از شمال به شهرستان اردبیل، از شرق به شهرستان خلخال، از غرب و جنوب به شهرستان های نیر و میانه منتهی می شود. منطقه مشکول در سال 1391 با مساحتی حدود 23 هزار هکتار از سوی سازمان محیط زیست استان اردبیل به منظور حمایت از تنوع زیستی منطقه به عنوان منطقه شکار ممنوع اعلام شد.

پوشش گیاهی منطقه شکار ممنوع مشکول استپی و در ارتفاعات مرتع و چمنزار است. گونه های درختان جنگلی منطقه شامل ارس، افدرا، سیاه تلو و زرشک است. همچنین گیاهان شاخص منطقه عبارتند از: زالزالک، پسته وحشی، گلابی و انواع گون.

پوشش جانوری منطقه شکار ممنوع مشکول نیز شامل جوجه تیغی، خرگوش، خوک، خرس قهوه ای، روباه، شغال، کل و بز، گرگ، گراز وحشی، گورکن یا پرسوخ و عقاب شاهی می باشد.

 

 

  • استان اصفهان

منطقه شکار ممنوع چشمه ناز ونک

منطقه چشمه ناز ونک از مناطق کوهستانی استان اصفهان است که در شش کیلومتری جنوب غربی شهر ونک،  33 کیلومتری جنوب غربی شهرستان سمیرم و 175 کیلومتری جنوب استان اصفهان واقع شده است. چشمه ناز ونک، چشمه ی بسیار بزرگی در دامنه های شمالی رشته کوه های زاگرس است که کمرکوه 2000 متری را به دو نیمه تقسیم می کند. مهم ترین ارتفاعات موجود در اطراف چشمه ناز ونک دالان کوه با ارتفاع 3300 متر، اشینه و کوه سیاه می باشد. آب این چشمه در مسیر حرکت خود ابتدا به رودخانه ای کوچک و سپس به رودخانه پر آب ونک می پیوندد. رودخانه ونک به سمت دشت ارمند پیش رفته و در نهایت به رود کارون ملحق می شود.

علاوه بر چشمه ناز ونک، بیشتر از صد چشمه کوچک و بزرگ دیگری در این منطقه وجود دارد که مهم ترین آن ها عبارتند از: چشمه آقا (دشتک)، چشمه اندوقون (اندوقون)، چشمه امینی (عقدک)، چشمه اوگر(سرتنگ)، چشمه اوسه (چمه)، چشمه اسدالله (پی تل سرتنگ)، چشمه امامزاده معصومه (در صحن امامزاده)، چشمه الخاس (ماز هرزندون)، چشمه اسمی خان (مندک)، چشمه باغ گنجی (دالان)، چشمه بی کس (اسفراهان)، چشمه بید(دره بی چزی)، چشمه بیدهاشم (دره بی چزی)، چشمه بید (کمانه)، چشمه بنیویی (تنگ دالان)، چشمه بنیویی (تنگ سولجان)، چشمه باغ کاله پشتی (دره باغ کاله پشتی)، چشمه پینه زار(سهران)، چشمه پی تل(سرتنگ)، چشمه پس کوهک(سرتنگ)، چشمه پیازی(دالان)، چشمه تک او (دالان)، چشمه تاکی (تنگ دالان)، چشمه تنگ شرنا(دالان)، چشمه توه بچول (دشتک اسفراهان)، چشمه تنگوله (چمه)، چشمه تنگوله(چک زار)، چشمه تنگ اشکفت (نخودان)، چشمه تو رودخونه (پرچکون)، چشمه تنگ امامزاده عقدک (عقدک)، چشمه تنگ درپوله (جسور)، چشمه تلگن (تلگن)، چشمه جاغ جاغ (حنا علیشاه)، چشمه چاتی (پای گردنه سهران)، چشمه حنا علیشاه (حنای علیشاه).

آب و هوای منطقه چشمه ناز ونک به دلیل قرار گرفتن در دامنه رشته کوه های زاگرس، کوهستانی و سرد است. در ارتفاعات بالا هوا سرد تر و در قسمت های پایینی دره ها هوا معتدل و گرمتر می باشد. پوشش گیاهی منطقه نیز تحت تاثیر این نوع شرایط آب و هوا قرار گرفته و متنوع است. عمده ترین پوشش گیاهی منطقه شامل آندشت، اوشون ترکی، اولیله یا چای کوهی، اووشون جیره یا ژیره، کتیرا، گزانگبین، گاوی، بزی، داری، گون، انجیر، بادام، بتک، بلوط، بنیو، بید مشک، بید مجنون، بید معمولی، جربید، پسته، بنه، ون، تاک تبریزی، تربک، تمشک، توت، چنار، زردآلو، زرشک، گلابی بهاره، سیب زرد و قرمز، سیب محلی، سپیدار، شن، صنوبر، قژ، گژدرنگ، کل خنگ، زالزالک، کیکم، کنده خیش، گردو، گیلاس، مو، وهی، هلو، ارژن و لیلی سور می باشد.

 

منطقه شکار ممنوع حنا- سمیرم

منطقه شکار ممنوع حنا از مناطق تحت حفاظتی استان اصفهان است که با مساحتی حدود 18 هزار و 750 هکتار در 30 کیلومتری جنوب شرقی شهر سمیرم و 8 کیلومتری شمال شهرحنا واقع شده است. این منطقه در سال 1378 از سوی سازمان محیط زیست استان با هدف حفظ گونه های گیاهی و جانوری به عنوان منطقه شکار ممنوع اعلام شد.

منطقه شکار ممنوع حنا از دو اکوسیستم متفاوت خشکی- کوهستانی و آبی تشکیل شده است. اکوسیستم خشکی شامل یک رشته کوه بلند و طولانی با آب راه های عمیق و پر شیب به نام رشته کوه رگ حنا است. این رشته کوه که دارای قله های سنگ رستم و نفه می باشد، از آهک با ستون های بریده بریده و دره های عمیق و پرشیب ساخته شده است. دامنه این رشته به صورت تپه های ماهوری با شیب ملایم می باشد و در پایین ترین شیب به دریاچه سد حنا و دشت های جلگه ای حاشیه ای منتهی می شود.

اکوسیستم آبی این منطقه نیز شامل دریاچه سد حنا و رودخانه های تامین کننده آب دریاچه می باشند.

پوشش گیاهی منطقه شکار ممنوع حنا به دلیل قرار گرفتن در دامنه های بلند ارتفاعات رشته کوه زاگرس، یعنی قلل مرتفع دنا، بالا بودن میزان بارندگی ها و اقلیم خنک و مرطوب متنوع است. در این منطقه حدود 24 تیپ گیاهی تشخیص داده شده است که گیاه مناسب آن، گونه های از گون است که در 17 تیپ از 24 تیپ قرار دارد و غیر از گون ها گونه غالب مرتعی این منطقه جار و علفی با نام علمی Bromus Tomentellus  می باشد.

منطقه شکار ممنوع حنا به دلیل اکوسیستم متفاوتی که دارد انواع گونه های جانور و پرندگان اعم از آبزی و خشک زی را در خود جای داده است. از عمده پستانداران ساکن در این منطقه می توان به کل و بز، قوچ و میش وحشی، گرگ، کفتار، شغال، روباه و سمور، از خزندگان به افعی شاخدار، انواع مارمولک از خانواده لاسترها و جکوها، لاک پشت مهمیزدار، مار پلنگی، تیره مار، مار چلیپر، کورمار و از پرندگان به اردک کله سیز، آنقوت، اردک سرحنایی، اگرت بزرگ، اگرت کوچک، آب چلیک تک زی، باکلان، پرستوی دریایی، تلیله کوچک، تنجه، چنگر، چوب پا، خوتکا، سلیم کوچک، فلامینگو، کاکایی صورتی، کفچه نوک، عقاب دریایی دم سفید، عقاب طلایی و غاز خاکستری اشاره کرد.

علاوه بر جانوران ذکر شده، حدود 7 گونه ماهی استخوانی بومی و 2 گونه ماهی پرورشی نمونه برداری و شناسایی شده اند.

 

منطقه شکار ممنوع خارو- اردستان

منطقه خارو از مهم ترین زیستگاه های یوزپلنگ آسیایی ایران در استان اصفهان است که با مساحتی حدود 120 هزار هکتار در 80 کیلومتری روستای کریم آباد زواره در شمال شهرستان اردستان و هم مرز با پارک ملی کویر استان سمنان واقع شده است.

این منطقه به دلیل عواملی همچون وجود منابع آبی نسبتا مناسب، کوه های بلند، پوشش گیاهی مناسب، حضور انداک دام در منطقه و دوری از منابع انسانی، صعب العبور بودن نسبی راه های موجود و عدم وجود جاده، روستا یا هر مانعی دیگر، محل بکر و امنی برای جمعیت حیات وحش، به ویژه مهاجرت و جابجایی یوزپلنگ آسیایی به شمار می رود. منطقه خارو در سال 1389 از سوی سازمان حفاظت محیط زیست به عنوان منطقه شکار ممنوع اعلام شد.

از آن جا که منطقه خارو حلقه اتصالی بین زیستگاه های بند انارک در شرق و در حوزه شهرستان نایی، کوه های یخاب در حوزه شهرستان کاشان و کوه های شمالی منطقه بادرود نطنز محسوب می شود، شرایط مناسبی برای مهاجرت گله های بزرگ قوچ و میش و گذار یوزپلنگ آسیایی را دارا می باشد.

منطقه شکار ممنوع خارو زیستگاه پستاندارانی نظیر کل، بز، آهو و سه گونه نادر جبیر، قوچ و میش، یوزپلنگ و پرندگانی چون عقاب طلایی، زاغ بور، کبک، تیهو و هوبره می باشد.

 

منطقه شکار ممنوع کرکس

منطقه شکار ممنوع کرکس از مناطق حفاظتی استان اصفهان است که با مساحتی حدود 92 هزار و 100 هکتار در جنوبی ترین منطقه کوهستانی کرکس در نزدیکی شهر نطنز واقع شده است. این منطقه از جنوب شرقی به کویر بزرگ اردستان، از غرب و جنوب غربی به بیابان های حد فاصل شهرهای اصفهان و میمه منتهی می شود. منطقه کرکس از سال 1371 با عنوان منطقه شکار ممنوع تحت کنترل و نظارت مستقیم اداره کل حفاظت محیط زیست اصفهان می باشد.

منطقه شکار ممنوع کرکس متشکل از مجموعه کوه ها، ارتفاعات سنگلاخی و مرتفع و تپه های ماهوری  معروف و بلندی است که معروف ترین آن ها کوه کرکس با ارتفاع سه هزار و 895 متر می باشد. دیگر ارتفاعات آن عبارتند از: غلبه شاه، لالیوان، ارشد، قلعه تایین، کمر سیاه، زیرپل، هشاش، ریزنده و کش قبله. ارتفاعات بلند کوه ها مذکور باعث شده که تقریبا آن ها تا نیمی از سال را پوشیده از برف باشند و آب بسیاری از چشمه و رودخانه ها را تامین کنند. بنابراین وجود منابع آبی کافی و اعتدال شرایط اقلیمی موجب رویش انواع گیاهان مرتعی، زینتی و تجاری شده است.

بر اساس مطالعات انجام شده حدود 290 گونه گیاهی متعلق به 206 جنس و 52 خانواده گیاهی در منطقه کرکس شناسایی شده که بین آن غالب گیاهان منطقه شامل گیاهان بوته ای همچون انواع گندمیان، درمنه، گون، گیاهان دارویی و درخچه های پراکنده است.

در کنار گونه های متنوع گیاهی، گونه های جانوری منطقه شکار ممنوع کرکس نیز حایز اهمیت می باشد. به طوری که 13 گونه پستاندار، 62 گونه پرنده، 12 گونه خزنده و یک گونه دوزیست در این منطقه شناسایی شده است. از پستانداران ساکن در منطقه می توان به کل و بز، قوچ و میش، آهو، گراز، گرگ، شغال، روباه، کفتار، گربه وحشی، پلنگ، تشی، نوعی موش صحرایی ساکن در ارتفاعات به نام پایکا  و از پرندگان به کبک، عقاب، سارگبه و دلیجه اشاره کرد.

 

منطقه شکار ممنوع کلاته- خور و بیابانک

منطقه کلاته یکی از با ارزش ترین زیستگاه های کویری حیات وحش ایران در استان اصفهان است که با مساحتی حدود یک هزار و 368 هکتار در شهرستان خور و بیابانک واقع شده است. این منطقه از دشت ها و سلسله کوه های به هم پیوسته تشکیل شده است که 20 درصد آن شامل کوهستان و تپه های ماهوری، 52 درصد به صورت دشت، 22 درصد تاغزار و تپه ماسه ای و شش درصد نیز اراضی سیلابی می باشد. سازمان محیط زیست استان اصفهان برای حفظ گونه های حیات وحش منطقه کلاته به عنوان منطقه شکار ممنوع اعلام کرد.

پوشش گیاهی منطقه کلاته تحت تاثیر آب و هوایی کویری است بنابرای غالب گیاهان این منطقه گیاهان خشکی پسند مثل درمنه، گز و تاق می باشند. دشت های منطقه کلاته دارای تاق زارهای انبوه و خودرو است. در نواحی مرتفع منطقه نیز می توان گونه هایی نظیر بادام کوهی، پسته وحشی، بنه، قیچ، شور و آنغوزه را دید. همچنین ماسه زارهای شمال این منطقه پوشیده از تاق، اسکنبیل و سایر گیاهان ماسه پسند می باشد.

بر اساس مطالعات محی زیست استان اصفهان گونه های به ثبت رسیده در این منطقه در بخش پرندگان: زاغ بور، باقرقره، سبز قبا، هوبره و در بخش پستانداران جبیر، کاراکال، کل و بز، گربه وحشی، گربه شنی، قوچ و میش می باشند.

 

منطقه شکار ممنوع کوه بزرگی- انارک

منطقه کوه بزرگی انارک از مهم ترین زیستگاه ایران در استان اصفهان است که با مساحتی حدود 225 هزار هکتار در 30 کیلومتری شمال غرب انارک و 85 کیلومتری شمال نایین واقع شده است. این منطقه از جنوب به ارتفاعات بند انارک و دق سرخ، از غرب به بل العظیم، از شمال به تاغزارهای ریگ جن و از غرب به دشت چاه خربزه منتهی می شود.

منطقه شکار ممنوع کوه بزرگی به عنوان پل ارتباطی زیستگاه های یوزپلنگ آسیایی در فلات مرکزی ایران و گذرگاه مهم پناهگاه حیات وحش عباس آباد و پارک ملی سیاهکوه با پارک ملی کویری ایران از طریق ارتفاعات بند انارک و معلی در شرق و منطقه شکار ممنوع خارو، بل العظیم و کوه های یخاب در غرب به شمار می رود.

زیستگاه ها و کوه های ملا هادی، زیتا، بابا خالد، بند سیاه، بزرگی، سرخشاد، دوزخ دره، کلوت قندهاری ها، کلوت چاه سنجد، کوه قبله، کوه دم شرقی، قله تنوره، کلوت ریز آب مریم، چاه پنیر، دشت ها و تاغزارهای چون دق سرخ از جمله ارتفاعات و زیستگاه های اصلی منطقه شکار ممنوع کوه بزرگی محسوب می شوند. به طوری که 41 درصد این منطقه کوهستانی و تپه ماهوری، 43 درصد دشتی، 12 درصد تاغزار و تپه ماسه ای و 4 درصد اراضی سیلابی می باشد.

منطقه شکار ممنوع کوه بزرگی از بهترین زیستگاه های کشور در زمینه نگهداری و زادآوری گونه های شاخص مثل هوبره، زاغ بور، جبیر، شاه روباه و گربه سانانی چون گرفه شنی، کاراکال و گربه وحشی است.

 

 

  • استان بوشهر

منطقه شکار ممنوع مند- دیر

منطقه شکار ممنوع مند از مناطق حفاظتی استان بوشهر است که با مساحتی حدود 46 هزار و 500 هکتار در نزدیکی بخش بردخون از توابع شهرستان دیر و 180 کیلومتری جنوب شرقی بندر بوشهر واقع شده است. این منطقه از شمال به قریه زیرود و دلتای خور زیارت، از جنوب به جزیره نخیلو، گرم و پوزه ماشه، از غرب به دماغه خان و از شرق به امتداد جاده اصلی بردخون، عسلویه- شهر بردخون و روستاهای بردخون کهنه، شیبرم، مل سوخته، زیدون، نره کوه و مل گنزه منتهی می شود.

منطقه شکار ممنوع مند از دو اکوسیستم آبی- خشکی برخوردار است. این منطقه، منطقه ای جلگه ای- کویری می باشد که دارای دو فصل زمستان نسبتا خشک و تابستان گرم است. منطقه مند به دلیل تاثیر این دو اکوسیستم دارای زیستگاه های متنوع با پوشش گیاهی متعدد می باشد. عمده ترین پوشش گیاهی منطقه عبارتند از: انوکنمون، سودامبولیس، دامبارنکیما، هالوکاریس، ساریکورینا، درختان حرا، کهور پاکستانی، کنار، انواع گندمیان، گز، تهما، گلرنگ وحشی، جغجغه، شوره، کاکل، خارشتر و استبرق.

منطقه شکار ممنوع مند به دلیل وجود رودخانه پر آب مند که تنها منبع آبی تامین آب شرب حیات وحش مند به شمار می آید، امکان رویش بیش از 80 نوع گیاهان ماندآبی شده و بدین ترتیب زیستگاه مناسبی را برای انواع گونه های جانوری و گونه های پرندگان خشک زی و آبزی به وجود آورده است. در این منطقه گونه های مختلف و نادری از انواع لاک پشت ها به ویژه لاک پشت دریایی نوک عقابی وجود دارد. در کنار این نوع لاک پشت، دسته های کوچک و بزرگ آهو ها، بزمچه دشتی، تشی، جوجه تیغی، خرگوش، روباه، روباه شنی، سوسمار خاردم، گراز، گربه وحشی، گرگ، کاراکال، کفتار، لاک پشت سبز، مار جعفری، کورمار، طلحه مار، شترمار  و مار دریایی در منطقه زندگی می کنند.

از بین بیش از 60 گونه پرنده مهاجر و بومی منطقه شکار ممنوع مند می توان به وجود پرندگانی نظیر: آنقوت، اردک، اگرت ساحلی، باکلان، بحری، بالابان، بوتیمار، تیهو، پرستوی دریایی، پرستوی کاکلی کوچ و بزرگ دریایی، چکاوک، حواصیل، خروس کولی دشتی، خوتکا، دراج، درنا، زنبورخوار، سار، سبزه قبا، سلیم، عقاب طلایی، غاز، فلامینگو، کاکایی، کبک، کورکور، گیلانشاه خالدار، ماهی خورک، هوبره و یاکریم اشاره کرد.

از آبزیان موجود در منطقه نیز می توان از ماهی مرکب، مید، گربه ماهی، گل دم، ساردین، سنگسر، زمین کن، راشگو، گواف، حلوا سفید، کفال، مارماهی و هامور نام برد.

 

 

  • استان تهران

منطقه شکار ممنوع کاوه ده- فیروزکوه

منطقه کاوه ده از مناطق شکار ممنوع شرق استان تهران است که در دامنه های جنوبی رشته کوه های البرز و در جنوب شهرستان فیروزکوه و 140 کیلومتری تهران واقع شده است. این منطقه از شمال به امیریه، از شرق به شن دره، هواخسرو، سیف الله کندو تا ارجنه، از غرب به مسیر امتداد راه آهن سراسری، از امیریه تا ایستگاه کبوتر دره و از جنوب به ارجنه، مرگ سر، امامزاده ورجی و مقصودآباد منتهی می شود. منطقه کاوه ده در سال 1370 به عنوان منطقه شکار ممنوع معرفی شد و این عنوان مجددا در سال 1388 به مدت 5 سال تمدید گردید.

منطقه شکار ممنوع به دلیل همجواری با منطقه شکار ممنوع ختار سمنان و کوه سفید دماوند پل ارتباطی بین منطقه گرم کویری گرمسار و منطقه سرد البرز جنوبی شناخته می شود. همین تنوع شرایط اقلیمی باعث رویش گونه های مختلف و نادر گیاهی در منطقه شده است.

از انواع حیات وحش منطقه کاوه ده می توان به پلنگ، شغال، گرگ، قوچ و میش، کل و بز، روباه، گربه پالاس، خرگوش، تشی، خارپشت، پیکا، کفتار، انواع جوندگان و خرس قهوه ای اشاره کرد. همچنین در این منطقه پرندگانی نظیر کبک معمولی، کبوتر، تیهو و انواع پرندگان شکاری مانند انواع خفاش ها، عقاب، باقرقره، دلیجه و انواع سهره حضور دارند.

تجهیزات و امکانات حفاظتی و مراقبتی موجود در منطقه شکار ممنوع کاوه ده عبارتند از: 2 سر محیط بانی در منطقه انزها یا 4 نیروی اجرایی و محیط بانی پشتکوه با 5 نیروی اجرایی.

 

منطقه شکار ممنوع لار- تهران

منطقه لار از مناطق حفاظتی استان تهران است که با مساحتی حدود 45 هزار و 505 هکتار مابین استان تهران و استان مازندران واقع شده است. به عبارتی از این مساحت عنوان شده حدود 6 هزار و 51 هکتار معادل 13/29 درصد  آن در استان تهران و حدود 454/39 هکتار، معادل 86/71 درصد در استان مازندران قرار گرفته است.

 در سال 1336 سازمان شكارباني و نظارت بر صيد، رودخانه هاي لار و هراز را منطقه تحت حفاظتی خود اعلام کرد. سپس در سال 1354 این مناطق با وسعتي حدود 73 هزار و 500 هكتار به پارك ملي تبديل شده و در سال 1357، پس از پيروزي انقلاب اسلامي تغييراتي در حد  و حدود  منطقه داده  شد و طبق مصوبه شورايعالی حفاظت محیط زیست بعنوان منطقه حفاظت شده با وسعتي حدود 28 هزار هكتار تحت مديريت اداره كل حفاظت محيط زيست استان قرار گرفت. در سال 1370 قسمت هاي گسترده اي از حوزه آبخيز لار با مصوبه شورايعالي حفاظت محيط زيست بعنوان منطقه شكار ممنوع معرفي گرديد. در سال 1380 منطقه حفاظت شده با مصوبه شورايعالي حفاظت محيط زیست به پارک ملی ارتقا پیدا کرد. مجددا در سال 1384 منطقه شکار ممنوع لار از سوی سازمان محیط زیست به مدت 5 سال به عنوان منطقه شکار ممنوع تمدید شد.

پارک ملی لار به دلیل محصور شدن توسط کوه ها و ارتفاعات فراوان از وضعیت جوی نامتغیری برخوردار است. مسلما منطقه شکار ممنوع لار نیز به دلیل قرار گرفتن در این منطقه از این وضعیت جوی بی تاثیر نبوده و تحت تاثیر ویژگی های زیست محیطی کوهستانی و آبی منطقه می باشد. رودخانه لار که مهم ترین رودخانه و نیز یکی از منابع تامین کننده آب آشامیدنی شهر تهران است، در این  منطقه واقع شده است. پوشش گیاهی منطقه شکار ممنوع لار از نوع پوشش های آلپی، کوهستانی، گیاهان آبدوست و تیپ علفزار می باشد. عمده گیاهان این منطقه گندمیان پایا، بوته زارها، والک، گلپر، چای کوهی، گل گاوزبان، شیرین بیبان، کاسنی، آویشن، پیازک، موسیر، باریجه و قارچ است.

گونه های جانوری ساکن در منطقه شکار ممنوع لار شامل قوچ و میش البرز مرکزی، کل و بز، پلنگ، خرس قهوه ای، گراز، شغال، خرگوش، سمور، روباه، بزمجه، مارمولک، یله مار، مار افعی دماوند، مار افعی البرزی و قورباغه است.

وجود رودخانه و ارتفاعات سبب حضور پرندگان مهاجر و بومی نظیر کبک، کبک دری، باکلان، حواصیل سفید و خاکستری، عقاب طلایی و کرکس در فصول مختلف سال دیده می شوند.

همچنین معروف ترین آبزی منطقه ماهی قزل آلای خال قرمزی می باشد.

 

 

 

  • استان چهارمحال و بختیاری

منطقه شکار ممنوع تالاب چغاخور-بروجن

تالاب چغاخور از تالاب های بین المللی ایران در استان چهارمحال و بختیاری است که با مساحتی حدود 2300 هکتار در شمال دامنه ارتفاعات برآفتاب، جنوب کلار و در مسیر جاده شهر کرد- خوزستان واقع شده است. این تالاب از تالاب های بزرگ چهارمحال و بختیاری به شمار می آید که در مرغزار وسیعی با مساحت حدود 700 هکتار قرار دارد و جزو مناطق شکار ممنوع اعلام گردیده است.

از نظر وضعیت جغرافیایی و شرایط آب و هوایی  منطقه چغاخور، تحت تاثیر چهار توده هوای قطبی و پرفشار از سمت اروپا، توده هوای مدیترانه ایی، توده هوای قطبی از شمال و توده هوای حاره بحری است. به همین دلیل این منطقه به جز تابستان که دارای آب و هوای معتدل می باشد در دیگر فصول سال از بارش های جوی مطلوبی برخوردار است. بنابراین می توان نزولات جوی و چشمه های حاشیه کوه کلار را منبع اصلی تامین آب تالاب چغاخور دانست.

همچنین منطقه چغاخور از نظر پوشش گیاهی، پوشیده از گونه های حاشیه ایی، نم پسند، شناور و غوطه ور نظیر: بید، مرغ جگن، پتامژتون، پلی گونیوم، سازه و غیره است.

تالاب چغاخور در طول سال میزبان پرندگان بومی و مهاجر است که در اطراف این تالاب زادآوری می کنند. از مهم ترین پرندگان این تالاب می توان به: انواع مرغابی، غاز و اردک، آنقوت، چنگر، انواع حواصیل، لک لک سفید، کشیم، باکلان، فلامینگو، انواع پرندگان شکاری، پلوه، اکراس، قو، سلیم، انواع کاکایی ها و خروس کولی اشاره کرد. همچنین گونه های جانوری این منطقه شامل خزندگانی چون: انواع مارها، بزمچه ها، لاک پشت آبزی و پستاندارانی مثل: گراز، شغال، سمورسنگی، شنگ، روباه، خرگوش، گرگ و دوزیستانی از انواع قورباغه می باشد.

ماهی های تالاب چغاخور نیز عبارتند از: ماهی گورخری، زرده پر، عروس، کپور، فیتوفاک، آمور و شیرماهی.

برای رسیدن به تالاب چغاخور می توان از جاده آسفالته بروجن، ناغان و شهر کرد، ناغان در ضلع شرقی و شمال غربی استفاده کرد و امکانات موجود در منطقه تالاب شامل آب آشامیدنی، سرویس بهداشتی، فضای سبز، سکوی نشیمن، دسترسی به واحد اقامتی و پذیرایی و پارکینگ می باشد.

 

 

 

  • استان خراسان جنوبی

منطقه شکار ممنوع آهنگران- بیرجند

منطقه آهنگران از مناطق شکار ممنوع استان خراسان جنوبی است که با مساحتی حدود 20 هزار هکتار در شمال شرق شهرستان بیرجند واقع شده که توسط کوه های اردکول، محسن آباد، اسفراین و دره مزار اردکول احاطه شده است. این منطقه در سال 1390 به منظور حفاظت و بهسازی محیط زیست به مدت 5 سال از سوی سازمان حفاظت محیط زیست به عنوان منطقه شکار ممنوع اعلام شد.

منطقه شکار ممنوع آهنگران دارای درجه حرارت کم و بارش بیش از 200 میلیمترمی باشد و از آب و هوای گرم و خشک و بیابانی برخوردار می باشد. ولی وجود توده های زمین سنگی یا کارست باعث شده که آب باران به صورت چشمه های دایمی و فصلی پدیدار شده و نه تنها آب شرب روستاهای اطراف را تامین کند بلکه در منطقه به صورت رودهای کوچک و بزرگ جاری باشد.

پوشش گیاهی منطقه شکار ممنوع آهنگران نیز تحت تاثیر سیمای طبیعی منطقه می باشد. به طوری که پوشش گیاهی در مناطق صخره ای شامل بنه، بادامشک، انجیر، درمنه کوهی، افدرا، کلاه میر حسن و چوبک، در مناطق دشتی شامل تاغ، دیودال، خاکشیر، اسپند، درمنه دشتی، زیره سیاه، آویشن، بادرنجبویه، کلپوره، ریواس، کنگر، گون، چوبکا، نسترن وحشی و گل گاوزبان است. از گونه های که ارزش حفاظتی دارند می توان به درمنه، کما، انجیر وحشی و کلاه میر حسن اشاره کرد.

مهم ترین گونه های جانوری ساکن در منطقه شکار ممنوع آهنگران عبارتند از: کل و بز، قوچ و میش، آهو، پلنگ، خارپشت، پایکا، خرگوش، روباه، شغال، گرگ، انواع آگاما، گلکوی، بزمچه، مار قیطانی، مار کبرا، مار جعفری، مار افعی و تیرمار.

از پرندگان موجود در منطقه نیز می توان به انواع عقاب ها، دلیجه، کبک، تیهو، کلاغ، کبوتر، زاغی، کمرکلی و دم جنبانک اشاره کرد.

 

منطقه شکار ممنوع باقران

منطقه باقران با مساحتی حدود 8 هزار هکتار در استان خراسان جنوبی واقع شده است. این منطقه در سال 1390 با هدف حفاظت و بهسازی محیط زیست از سوی سازمان محیط زیست  به مدت 5 سال به عنوان منطقه شکار ممنوع اعلام شد.

پوشش گیاهی منطقه شکار ممنوع باقران شامل آفتاب پرست، آتريپلكس، آويشن، ارغوان، افدرا، انجير وحشي، بادامشك، بادبر، باريجه، بنه، بومادران، بيد، پرند، پنيرك، پيچك، گون، پونه، تاغ، تلخه بيان، تنگرس، جغجغه، چرخه، چوبك، خاكشير، خارشتر، دم اسبي، درمنه كوهي، درمنه دشتي، دم گربه اي، ريواس، روناس، زيره، سپند، شيرسگ، شكرتيغال، علف شور، فرفيون، كاكوتي،نسترن وحشي، گز، كاروانكش، كنگر، انواع گراسهاي يكساله، گل قاصد، لاله، لاكتوكا و مريم گلي می باشد.

گونه غالب جانوری منطقه شکار ممنوع باقران قوچ و میش اوریال است ولی از دیگر گونه جانوری می توان به گرگ، روباه، شغال، خرگوش، تشی، انواع جوندگان، انواع مارها، انواع مارمولک ها، لاک پشت مهمیزدار شرقی و لاک پشت آسیایی اشاره کرد.

از گونه های پرندگان نیز می توان از انواع باقرقره، بحری، تیهو، انواع چکاوک، دلیجه، دم جنبانک، دودوک، زنبورخوار، زاغی، سبزقبا، شاهین، انواع سسک، انواع سهره، انواع طرقه، قمری،  کبک، کبوتر وحشی، کمرکولی، انواع گنجشک سانان، عقاب و هوبره نام برد.

 

 

منطقه شکار ممنوع جیک و زیدر- نهبندان

منطقه جیک و زیدر از مناطق حفاظتی استان خراسان جنوبی است که با مساحتی حدود 35 هزار هکتار در نزدیکی روستای هشتوگان از توابع بخش شوسف، شهرستان نهبندان واقع شده است. این منطقه در سال 1390 به منظور حفاظت و بهسازی محیط زیست به مدت 5 سال به عنوان منطقه شکار ممنوع از سوی سازمان محیط زیست به عنوان منطقه شکار ممنوع اعلام شد.

منطقه شکار ممنوع جیک و زیدر به دلیل قرار گرفتن در اقلیم گرم و خشک از پوشش گیاهی نیمه بیابانی و کوهپایه ای برخوردار است. غالب گیاهان منطقه شامل درمنه دشتی، درمنه کوهی، سبد، پیچک بیابانی، گون، گز، بادامشک، بادام خاردار، بنه، مخلصه، بومادران، کاروانکش، کلاه میرحسن و هزار خار می باشد.

وجود ارتفاعات و اشکال زمین شناختی در میزان پراکنش و زیستگاه های جانوری منطقه تاثیر گذاشته و باعث شده محیط مناسبی برای زندگی پستاندارانی چون گرگ، شغال، روباه، روباه شنی، قوچ وحشی، خرگوش، خارپشت ایرانی، موش بزرگ، موش خانگی، خفاش بال سفید، کفتار، تشی و خزندگانی نظیر بزمجه بیابانی، سوسمار دونده ایرانی، سوسمار دم دراز ایرانی، آگامای سرزرد، آگامای صخره ای سیاه، آگامای دم تیغی ایرانی، مار پلنگی، مار شتری، مار جعفری، تیرمار بیابانی، مار کبری، مار زنگی، مار قیطانی، مار دشتی و مار خالدار شود.

علاوه بر گونه های ذکر شده در این منطقه پرندگانی همچون عقاب طلایی، جغد کوچک، هوبره، گنجشک خانگی، سهره معمولی، دم جنبانک، باقرقره شکم سفید، یاکریم، کبوتر چاهی، قمری معمولی، شاه بوف، چکاوک کاکلی، چکاوک سردم سیاه، کبک، تیهو، کرکس، کوکر شکم سیاه، سارگپه پابلند، قرقی، شاهین، زاغ بور و سبزقبا حضور دارند.

 

منطقه شکار ممنوع درح- بیرجند

منطقه درح یکی دیگر از مناطق حفاظتی استان خراسان جنوبی است که با مساحتی حدود 78 هزار و 186 هکتار در 120 کیلومتری شرق بیرجند واقع شده است. این منطقه از شرق به افغانستان، از شمال به طبس، از غرب به دهستان مومن آباد و از جنوب به شهرستان نهبندان منتهی می شود. سازمان محیط زیست، منطقه درح را با هدف حفاظت و بهسازی گونه های گیاهی و جانوری به مدت 5 سال به عنوان منطقه شکار ممنوع اعلام کرده است.

منطقه شکار ممنوع درح منطقه دشتی با رودخانه های فصلی و روستاهای پراکنده است. آب و هوای منطقه خشک و نیمه خشک می باشد. رودخانه های شور و نیزهگا به صورت فصلی در مرکز دشت جریان دارند و در برخی از فصول سال دارای آب می باشند. پوشش گیاهی این منطقه استپی- تورانی است و غالب گیاهان موجود در منطقه شامل قیچ، گز، تاغ، اسکنبیل، هزار خار، علف مار، چرخه، طارم، پرند، گون، لاکتوکا، خارشتر، سئودا، سالسولا، چوبک، افدرا، گرگ تیغ، بومادران، بادامشک، درمنه، هالوکنموم می باشد. البته کوهپایه های منطقه نیز پوشیده از درمنه کوهی، قیچ، دم اسبی، هزارخار، ارمک، سوسن، کما، خارگونی، شیرسگ، خارشتر، اسپند، بومادران، گون، اسکنبیل، اشنان، سلمک، استپی بیابانی، مخلصه، سلمک، بونو، گزسا، گز، گاو چاق کن، بادام خاردار، بادامشک، بنه، استپی ریش دار، چمن پیازی، مریم گلی، کاروانکش، کلاه میرحسن، چوبکمی و پرند  است.

گونه جانوری شاخص در منطقه آهو است. ولی گونه های دیگری جانوری نظیر گرگ، شغال، روباه، روباه شنی، قوچ وحشی، جبیر، خرگوش، خارپشت ایرانی، موش بزرگ، موش خانگی، جبیر، کفتار، تشی، بزمچه بیابانی، سوسمار دونده، سوسمار دم دراز، آگامای سر زرد، آگامای صخره ای سیاه، آگامای دم تیغی ایرانی، مار پلنگی، مار شتری، مار جعفری، تیرمار بیابانی، مار کبری، مار زنگی، مار قیطانی، مار دشتی و مار خالدار در منطقه ساکن هستند.

همچنین از پرندگان ساکن در منطقه می توان به باقرقره شکم سفید، تیهو، جغد کوچک، چکاوک کاکلی، چکاوک سردم سیاه، خفاش بال سفید، دم جنبانک، زاغ بور، شاه بوف، شاهین، سارگپه پابلند، سبزقبا، سهره معمولی، عقاب طلایی، قمری، کبوتر چاهی، کبک، کرکس، کوکر شکم سیاه، گنجشک خاکی، گنجشک خانگی، هوبره و یاکریم اشاره کرد.

 

منطقه شکار ممنوع شاسکوه اسفدن- قاین

منطقه شاسکوه اسفدن از مناطق حفاظتی استان خراسان جنوبی است که با مساحتی حدود 111 هزار و 542 هکتار در شهرستان قاین واقع شده است. این منطقه از شمال به جاده آسفالته قاین- حاجی آباد، از شرق به جاده آسفالته اسفدن- افین، از جنوب به راه خاکی افین- برج محمد و از غرب به کال سینیدر منتهی می شود.

منطقه شکار ممنوع اسفدن را کوهستان، تپه های ماهوری، مناطق دشتی و زمین های با شیب ملایم تشکیل می دهد. جنس خاک و سنگ های این منطقه بیشتر از آهک، دولومیت، شیست رسوبی، فیلیت، کنگلومرا، ماسه سنگ، چرت، ژیپس، شیل، مرمریت، گرانیت، کانی های گرانیت و آزبست می باشد. علاوه بر این موارد ذکر شده، تنوع پستی و بلندی حاکم بر منطقه تاثیر بسزایی در نوسانات حرارتی و میزان بارندگی می گذارد به طوری که تنوع کم نظیری از گونه های گیاهی خشک زی، آبدوست، مقاوم به شوری، گیاهان علوفه ای، بوته ای، درختچه ای و درختی در منطقه به وجود آورده است. غالب گیاهان این منطقه حفاظتی بنه، بادامشک، درخت پده، پنج انگشت، آویشن، بادرنجبویه، بابونه، کلپوره، زیره سیاه، انغوزه، تاغ، خینجوک، بادام خاردار، گز، آتریپلکس، درمنه، قیچ، کمای کوهی و کمای دشتی می باشد.

با بررسی های انجام شده در حال حاضر حدود 31 گونه پستاندار در منطقه شکار ممنوع اسفدن شناسایی شده است که از این تعداد، سه گونه جانوری قوچ و میش، گربه وحشی و گربه پالاس در خطر انقراض  است. از دیگر جانوران موجود در منطقه می توان از کل و بز، خرگوش، شغال، گرگ، روباه معمولی، روباه شنی، کفتار، تشی، گربه شنی، مار جعفری، دوپای کوچک، پامسواکی بزرک، کاراکال، جرد ایرانی، جربیل نیمروز، ول خراسانی، ول حفار افغانی، موش ورامین، جربیل بزرگ، جربیل هندی، سمور، زرده بر، پایکا و پلنگ نام برد.

همچنین در منطقه شکار ممنوع اسفدن 93 گونه پرنده شناسایی شده که از این تعداد پنج گونه آن در معرض خطر انقراض قرار دارند و 15 گونه پرنده آبزی و کنار آبزی مهاجر هستند. عقاب طلایی، عقاب خالدار بزرگ، بالابان، شاهین و هوبره از جمله پرندگان در معرض خطر انقراض می باشند. چکچک ابلق، شاه بوف، شبگرد هندی، سهره طلایی، سنگ چشم دم سرخ، دم جنیانک زرد، دم جنبانک خاکستری، شبگرد، زاغ کویری، بالابان قرقی، کبک، تیهو، سیاه سینه و کرکس نیز از پرندگان نادر منطقه محسوب می شوند.

پرندگان مهاجر زمستانی اسفدن خوتکا، اردک سرسبز، کشیم، حواصیل سفید، حواصیل خاکستری و پرندگان مهاجر تابستانی آبچلیک، سلیم و لک لک سیاه هستند.

 

منطقه شکار ممنوع کمر سرخ- سرایان

منطقه کمر سرخ از دیگر مناطق حفاظتی استان خراسان جنوبی است که با مساحتی حدود 11 هزار و 485 هکتار در شمال شهرستان سرایان و در همسایگی شهرستان گناباد واقع شده است. این منطقه از ارتفاعات مشرف به روستای نوده شرده به ارتفاعات مشرف به روستای دره باز شهرستان قائم منتهی می شود. منطقه کمر سرخ در سال 1389 با هدف حفاظت و بهسازی محیط زیست، به مدت 5 سال از سوی سازمان حفاظت محیط زیست به عنوان منطقه شکار ممنوع اعلام شد.

منطقه شکار ممنوع دارای ارتفاعات مهمی چون رشته کوه قهستان در غرب، شاسکوه و آهنگران در شرق می باشد. وجود همین ارتفاعات باعث شده آب و هوا و منابع آبی منطقه پوشش گیاهی متنوعی در منطقه کوهستانی به وجود آورد. به طوری که در دره ها و کنار رودخانه ها گیاهان آب دوست نظیر پونه، گزنه، بارهنگ، پده، بید، نسترن وحشی، گز، نیزار، شیرین زبان، در مناطق خشک و ارتفاعات گیاهانی مانند بنه، انجیر وحشی، بادامشک، درمنه، فرفیون، سریش، ریواس، آنغوزه، زیره سیاه، سپند، گل گاوزبان، پیچک، کاکوتی، تلخه بیان، اسپرس، علف هفت بند، بومادران، گون، کلاه میر حسن، کنگر، سوسن، شقایق، لاله سرخ، زنبق، بابونه، کاسنی، گونه هایی دیگر علفی یکساله و دوساله و دامنه بعضی از ارتفاعات نیزارهای کوچک، انواع درختچه ها و بعضی از گونه های آب دوست مشاهده می شود.

وجود ارتفاعات، جهت و سرعت باد و ریخت زمین شناختی بر میزان پراکنش و زیستگاه های جانوران تاثیر بسزایی دارد. شاخص ترین گونه های جانوری منطقه شکار ممنوع کمر سرخ عبارتند از قوچ و میش اوریال، گرگ، شغال، روباه، گربه وحشی، خرگوش، خارپشت، جربیل، پایکا، تشی، ول، بزمچه، آگاما، مار جعفری، مار کبری، تیرمار، مار زنگی، مار قیطانی، انواع مارمولک، قورباغه و وزغ.

از پرندگان نیز می توان تيهو، جغد، چكاوك، سهره، سار، سارگپه، شاهين، دليجه، دم جنبانك، زاغي، زرده پره، زنبور خار، قمري، عقاب طلایی، انواع گنجشك، كلاغ سياه، كلاغ كوهي نوك سرخ، كوكي معمولي، كبك، كوكر شكم سياه، كبوتر چاهي، هدهد و در فصل زمستان مي توان بعضي از گونه هاي آبزي و كنار آبزي از قبيل اردك سرسبز، آبچيلك، انواع مرغابي سانان را نام برد.  

 

منطقه شکار ممنوع گلگون- قاین

منطقه گلگون از مناطق حفاظتی استان خراسان جنوبی است که با مساحتی بیش از 6 هزار هکتار در غرب شهرستان قاین واقع شده است. یکی از مهم ترین ارتفاعات بخش نیم بلوک شهرستان قائنات به نام کوه گلگون با ارتفاعی حدود 2150 متر در جنوب روستای میاندشت در این منطقه قرار دارد. منطقه گلگون از آنجا که پل ارتباطی میان مناطق شمالی شهرستان و ارتفاعات مرکزی می باشد از اهمیت زیادی برخوردار است. همین اهمیت و به منظور حفظ و احیای پوشش گیاهی و جانوری سازمان محیط زیست استان این منطقه را منطقه شکار ممنوع اعلام کرده است.

پوشش گیاهی منطقه شکار ممنوع گلگون کوهستانی و از نوع استپی بوده و ارتفاعات بیشتر از درمنه، گون، بادام وحشی، بنه و در کوهپایه ها عمدتا از سیاه دانه، گل خیارک، سینه کفتر، سوسن، بروموس، قیچ و تاغ پوشیده شده اند.

از گونه های جانوری منطقه شکار ممنوع گلگون نیز می توان به کل و بز، قوچ و میش، آهو، گربه پالاس، افعی شاخدار ایرانی، لاک پشت مهمیزدار شرقی، لاک پشت افغانی و از پرندگان به کبک و تیهو اشاره کرد.

 

منطقه شکار ممنوع لشگرگاه- قاین

منطقه لشگرگاه یکی دیگر از مناطق حفاظتی استان خراسان جنوبی است که با مساحتی حدود 11 هزار و 900 هکتار در نزدیکی شهرستان قاین واقع شده است. این منطقه در شمال هم مرز گناباد قاین، در شرق با روستاهای بیناباج و ثغوری، خانیکوک، اسفیان، گزدمو، در جنوب با راه خاکی گزدمو به کلاته و در غرب با روستاهای خنج، دره باز و مرز شهرستانهای قاین و سرایان همسایه می باشد. منطقه لشگرگاه در سال 1390 با هدف حفاظت و بهسازی محیط زیست از سوی سازمان حفاظت محیط زیست به مدت 5 سال به عنوان منطقه شکار ممنوع اعلام شد.

از نظر پوشش گیاهی و گونه های جانوری به منطقه شکار ممنوع کمرسرخ شباهت دارد. جهت ارتفاعات، آب و هوای منطقه و منابع آبی پوشش گیاهی متنوعی در منطقه کوهستانی به وجود آورده است. به طوری که در دره های آبخیز گیاهان آبدوست نظیر پونه، بارهنگ، پده، بید، گز، نسترن وحشی، ثیل کبیر، نیزار، شیرین بیان، خارشتر، در مناطق خشک و بالای ارتفاعات بادامشک، بنه، انجیر، تنگرس، نوعی زالزالک، درمنه، افدرا، افربیا، سریش، ریواس، گل جالیز، کمای آنقوزه، زیره سیاه، اسپند، گل گاوزبان، گل عقربي، پيچك، چوبك، كاكوتي، تلخ بيان، اسپرس، علف هفت بند، كلاه مير حسن، بومادران، گون، شكر تيغال، كنگر، كماكندل، باريجه، ورث، سوسن، زنبق، شقايق، لاله، كور، بابونه، داوودي، كاسني، ديگر گونه هاي بالش وش، علفي يك ساله و دوساله و گونه هاي خشبي ديده ميشود. در دامنه ارتفاعات نیز گياهاني از قبيل بيد، نسترن وحشي، ثيل كبير، لويي، و بعضي از گونه هاي گرامينه آبدوست دیده می شود.

در منطقه شکار ممنوع لشگرگاه گونه های متنوعی از جانوران زندگی می کنند که شاخص ترین آن ها قوچ و میش اوریال می باشد. از دیگر گونه های موجود در منطقه می توان به خرگوش، روباه، شغال، گرگ، زرده بر، گربه وحشی، خارپشت، حفار، جربیل، پایکا، ول، آگاما، بزمچه، مار جعفری، افعی، کبری، تیرمار و مار قیطانی اشاره کرد.

از پرندگان موجود در منطقه شکار ممنوع لشگرگاه نیز می توان از  تيهو، جغد، چكاوك، خفاش، دليجه ، دم جنبانك، زرده پره، زنبور خوار ، سار، سبز قبا، انواع سسك، سهره، شاهين، عقاب طلايي، قمري، طرقه، كلاغ سياه، كلاغ كوهي نوك سرخ، انواع گنجشك، كبوتر چاهي، كبك زاغي، كمركلي و هدهد نام برد.

رودخانه های جاری در منطقه شکار ممنوع لشگرگاه محل زندگی آبزیانی نظیر سیاه ماهی، گامبوزیا، خرچنگ سیاه و دوزیستانی چون قورباغه و وزغ می باشد.

 

 

  • استان خراسان رضوی

منطقه شکار ممنوع بزمای- رشتخوار

منطقه بزمای یکی از مناطق مهم و بزرگ استان خراسان رضوی است که با مساحتی حدود 28 هزار هکتار در شهرستان رشتخوار و 8 کیلومتری جنوب شرقی تربت حیدریه واقع شده است.

منطقه شکار ممنوع کوهستانی بوده و از تپه های ماهوری تشکیل شده است. غالب پوشش گیاهی منطقه عبارتنداز: بومادران، بلقیص، پونه، تلخه، جودوسر، جو وحشی، چرخه، چوبک، خارشتر، خارگونی، خارمشک، دلمه ترکی، ریواس، زیره ی سیاه، شکرتیغال، شیرسنگ، شور، سلمه، فرفیون، فستوکا، کلاه میرحسن، کاکوتی، کنکر، گل لاله، گل زرد، گون، مریم گلی، میخک کوهی و درخت بید، درخت زرشک، بید کوهی و بادام وحشی.

منطقه شکار ممنوع بزمای محل سکونت جانورانی نظیر آهو، خرگوش، روباه، شغال، کل و بز، قوچ و میش، کفتار و گرگ است. در این منطقه پرندگانی مانند طرقه، باز، تیهو، جغد، سهره، سبزقبا، شاهین، دم جنبانک، کبک، کبوتر چاهی، کلاجک، گنجشک صحرایی، گنجشک زرد، گل به سر، عقاب، قناری وحشی و هدهد زندگی می کنند.

 

منطقه شکار ممنوع رییسی- نیشابور

منطقه شکار ممنوع رییسی از مناطق حفاظتی استان خراسان رضوی است که در 25 کیلومتری جنوب شرقی شهرستان نیشابور و در حاشیه جاده نیشابور- کاشمر واقع شده است. این منطقه از شمال به کال شور، از شرق به جاده شوسه روستای همایی، از جنوب به روستای همایی تا شاه بخش و روستاهای درخت سنجد، گل چشه، آخور، ارغش تا قاسم آباد و از غرب به جاده روستای قاسم آباد تا پل کال شور محدود می شود. منطقه رییسی در سال 1373 از سوی سازمان حفاظت محیط زیست به عنوان منطقه شکار ممنوع اعلام شد. ولی در سال 1385 حدود 7 هزار و 142 هکتار از این منطقه به منطقه حفاظت شده ارتقا یافت و بخش دیگری با مساحتی حدود 50 هزار و 688 هکتار باقی ماند.

منطقه شکار ممنوع رییسی منطقه ای کویری با ترکیبی از دشت، تپه ماهور و مسیل های پراکنده است که کال شور نیشابور به سبزوار از شمال آن می گذرد. در این منطقه می توان شاهد رویش گیاهانی نظیر اسکنبیل، اسپند، بومادران، پیچک، درمنه، گل گندم، گز، قیچ، کما، ورک و جنگل های تاغ بود.

گونه های جانوری منطقه شکار ممنوع نیز شامل آهو، گرگ، روباه، کفتار، گربه وحشی، خرگوش، تشی، انواع مارها، مارمولک و لاک پشت می باشد. پرندگان ساکن در منطقه نیز عبارتنداز: بالابان، باقرقره، شاهین، شابوف، تیهو، عقاب، قرقی، کبک، کوکو، چکاوک، قمری و هوبره.

 

منطقه شکار ممنوع سده- خواف

منطقه شکار ممنوع سده یکی دیگر از مناطق حفاظتی استان خراسان رضوی است که با مساحتی حدود 105 هزار هکتار از سمت شمال با فاصله 20 کیلومتر به کوه های بازه مشرف می شود و جزو ارتفاعات شمالی و شمال غربی شهرستان خواف محسوب می شود.

منطقه شکار ممنوع سده، منطقه ای کوهستانی و دشتی است. ارتفاعات مرتقع در بخش شمالی خواف مانند دیواره ای عظیم شهرستان خواف را از همسایه ها شمالی یعنی شهرستان های تایباد و زاوه جدا کرده است. وجود این ارتفاعات باعث شده که مقداری از توده های باران زای مرطوب غربی در دامنه های آن ها باقی بماند و رودخانه ها و چشمه های متعددی در منطقه به وجود آورد. رطوبت های حاصله در منطقه باعث رویش گیاهانی نظیر آویشن، انجیر وحشی، بادامشک، پونه وحشی، پسته وحشی، زالزالک، سریش، سرخ ولیک، شیرین بیان، گز و گردوی وحشی شده است.

در ارتفاعات منطقه شکار ممنوع سده جانورانی مانند گراز، قوچ و میش وحشی، کل و بزوحشی، پلنگ و گربه پالاس زندگی می کنند. از پرندگان موجود نیز می توان زاغ نوک قرمز، سهره طلایی، کبوتر، بلبل توکا و سنگ چشم خاکستری را مشاهده کرد.

 

منطقه شکار ممنوع سید مرتضی- کاشمر

منطقه سید مرتضی از دیگر مناطق حفاظتی استان خراسان رضوی است که با وسعتی حدود 47 هزار هکتار در 5 کیلومتری شمال شهر کاشمر و 2 کیلومتری جنوب شهر ریوش واقع شده است. این منطقه از مناطق ییلاقی و مرتفع شهرستان کاشمر به شمار می رود. منطقه سید رضی مابین بخش های مرکزی و کوه سرخ قرار دارد و از شمال به زمین های مرتعی روستای نامق، چاهگلی، تنورجه، کوشه نما، کوشه، کلاته بختیاری، مکی، گدار مازو، جنگل های بادام ریوش و زمین های کلاته تیمور، از جنوب به زمین روستاهای بهاریه، قوچ پلنگ، کلاته بزی، امامزاده سید مرتضی، کلاته عباسعلی، کلاته نادر و کلاته روحانی تا رودخانه گرماب، از غرب به کال و دره گرماب، کال و دره خرزن تا کلاته تیمور و از شرق به کال نای تا اراضی مرتعی و جنگل های بادام روستای نامق منتهی می شود.

منطقه شکار ممنوع سید مرتضی دارای سیمای کوهستانی با صخره ها و تپه های ماهوری و در بعضی مناطق صعب العبور می باشد. این منطقه بدلیل قرار گرفتن در حد فاصل بخش های مرکزی و کوه سرخ دارای آب و هوای گرم و خشک در بخش مرکزی و آب و هوای سرد و مرطوب در بخش کوه سرخ است. طبیعت منطقه باعث جاری شدن رودها و مسیل های فصلی همچون کال رود، کال سرخ دره، کال خرمنگاه، کال دره گرگ، کال جاده کوه سرخ، کال خلیل آباد، کال قوچ پلنگ و رودخانه های دایمی می گردد. منبع تامین آب منطقه از بارندگی ها و ذوب برف دامنه های جنوبی ارتفاعات کوه سرخ تامین می شود. اکثر رودخانه های جاری از دامنه های جنوبی پس از عبور از دشت وارد کویر نمک می گردند.

همچنین در منطقه سید مرتضی حدود 31 چشمه وجود دارد که مهم ترین آن ها شامل: چشمه آتشگاه، چشمه کورچشمه، چشمه گلی، چشمه بید حاجی، چشمه گدارشیخ، چشمه کماهی، چشمه زوقلندر، چشمه خانه گنج، چشمه چنارو، چشمه درلهه، چشمه سنگ زرد، چشمه لاخ سیاه، چشمه درقلعه سنجد، چشمه قربان، چشمه پی گدار و چشمه دره خرمنگاه است.

منطقه شکار ممنوع سید مرتضی پوشیده از درختان، درختچه ها و گیاهان مرتعی است. غالب درختچه های منطقه شامل انجیر کوهی، بنه، بادام تلخ، بادامشک، تمشک، زالزالک و گیاهان مرتعی شناسایی شده نیز مشتمل بر آویشن، بابونه، بومادران، چوبک، درمنه، ریواس، زیره کوهی، کلاه میرحسن، کلپوره، گون، مریم گلی و نعناع می باشد. اکثر درختان منطقه همانند بادام، آلو، انار، بید، سپیدار، گردو و به ندرت گیلاس دست کاشت هستند.

واقع شدن منطقه شکار ممنوع سید مرتضی مابین دو منطقه کوهستانی و کویری باعث شده تنوع زیستی در منطقه به وجود آید. مهم ترین گونه های جانوری موجود در منطقه عبارتنداز: کل و بز، قوچ و میش وحشی، پلنگ، کفتار، گرگ، شغال، روباه، تشی، خرگوش، خارپشت، سنجاب زمینی، گونه های مختلف سوسمارهای ایرانی، انواع مارها و بی مهرگانی همچون عقرب، رتیل، سوسک و زنبور.

از پرندگان منطقه نیز می توان به باقرقره، بلدرچین، ترمتای، تیهو، دلیجه، جغد، چکاوک کاکلی، چکاوک معمولی، خفاش، سارگپه، سنقر، قمری، کبک، کرکس، انواع کلاغ ها، عقاب طلایی، هدهد و هوبره اشاره کرد.

 

منطقه شکار ممنوع هنگام- گناباد

منطقه هنگام، منطقه حفاظتی استان خراسان رضوی است که با مساحتی حدود 274 هزار هکتار در شرق شهرستان گناباد واقع شده است. کوه هنگام در 35 کیلومتری جنوب شرقی گناباد قرار گرفته است و از غرب به جاده آسفالته گناباد- قاین، از شرق به دشت گیسور، از جنوب به راه خاکی کبوتر کوه- عباس آباد و از شمال له جاده خاکی چاه پایاب منتهی می شود. منطقه هنگام در سال 1375 به منظور حفاظت از حیات وحش منطقه از سوی سازمان محیط زیست منطقه شکار ممنوع اعلام شد و در سال 1382 این عنوان برای بار دو به مدت 5 سال تمدید گردید.

سیمای طبیعی منطقه شکار ممنوع هنگام به صورت دشتی و تپه ماهوری است. کوه هنگام در قسمت های مشرف به کوه های نسبتا مرتفع دارای دره هایی با شیب 40 تا 90 درصد و متشکل از شن و ماسه سنگ  است. در برخی از مناطق مثل دیوار کمری و کلاته آهنی سنگ های آذرین از جنس گرانیت دیده می شود. کوهستانی بودن منطقه، شیب زیاد و خاک نامرغوب باعث شده دامنه های کوه هنگام بدون پوشش خاکی و یا در برخی نقاط از خاک های خیلی کم عمق و سنگریزه دار و غیر یکنواخت تشکیل شود. در دامنـه تپه ها و شيب هاي متوسط تا كم و جاهايي كه پوشش سنگي وجود ندارد، قشر نازكي از خاك سبك با درصد بالايي از سنگريزه وPH    قليايي وجود دارد كه رويشگاه گياهان مرتعي نظیر درمنه و درختان بنه است. اما گیاهانی دیگری در کنار این دو نوع گیاه غالب وجود دارند که عبارتنداز: آويشن، اسپند، افدرا، انجير كوهي، پرند، تاغ، لاله، خار شتر، خنجوك، درمنه، دواي شيخ علي، زلف پيرزن، زيره كوهي،انواع يكساله ها، کلپوره، کلاه میرحسن، كوزينيا، گز، گون و قیچ.

این منطقه زیستگاه حیواناتی چون قوچ، میش، آهو، کل، بز، روباه، گرگ، کفتار، کاراکال و پرندگانی مانند کبک، تیهو، دلیجه، هما و کرکس می باشد.

 

 

  • استان خراسان شمالی

منطقه شکار ممنوع شاه جهان- اسفراین

شاه جهان نام بلندترین قله از ارتفاعات کوه های بینالود و آلاداغ است که در چند کیلومتری جنوب روستای بام در استان خراسان شمالی واقع شده است. کوه شاه جهان از قسمت های مختلفی به نام های خروس یا کرکسرو، تخته میرزا، گورگی یا گورکان یا گبرکان تشکیل شده است. این رشته کوه دارای صخره های عظیم و فاقد پوشش گیاهی و دامنه هایی از قطعه سنگ های درشت و ریز می باشد.

منطقه شکار ممنوع شاه جهان دارای مراتع و جنگل های زیادی در ارتفاعات شمالی و شمال شرقی است. بخش شمالی منطقه به دلیل متاثر بودن از رطوبت بخش شمال غربی ایران سرسبز تر از بخش جنوبی آن می باشد. این رشته کوه از طاقدیس ها و ناودیس های فشرده و متقارن تشکیل شده که به جهت عمومی شیب طبقات شمالی، جنوبی می باشد که حداکثر فشردگی در مرکز است. پوشش گیاهی منطقه شامل درختان ارس در بلندی های شاه جهان، سالوک و ساری گل، درختان پسته، انار، سماق، انجیر، زبان گنجشکی، گلابی وحشی، ارغوان و گیاهان پیازکوهی، درمنه، خارشتر، بارهنگ، اسپند، قارچ، پونه، زرشک، بومادران و اسطخوتوس می باشد.

به علت وجود مراتع و جنگل ها، زیستگاه حیات وحش در قسمت های زیادی از این شهرستان گسترده شده است. حیواناتی نظیر آهو، بزکوهی، پلنگ، خرگوش، خوک، روباه، شغال، گرگ، گورکن و کفتار در نقاط مرتع به ویژه در منطقه سالوک زندگی می کنند.

 

منطقه شکار ممنوع درکش و هاور- آشخانه

منطقه درکش و هاور از مناطق حفاظتی استان خراسانی شمالی است که با جنگل هایی به وسعت 200 هزار هکتار در 30 کیلومتری جنوب غربی شهر آشخانه و 70 کیلومتری شهر بجنورد واقع شده است.

منطقه شکار ممنوع درکش و هاور از سیمای جنگلی و کوهستانی برخوردار است. آب و هوای منطقه نیز تحت تاثیر این سیمای طبیعی می باشد. این منطقه تنها جنگل بلوط شرق کشور را در خود جای داده است. کوه های جنوب این منطقه بخشی از رشته کوه آلاداغ هستند که پوشیده از درختان جنگلی می باشند. از جنگل های منطقه درکش و هاور می توان به جنگل زو و جنگل هاورگوزگ اشاره کرد. آب و هوای معتدل و بارندگی های مطلوب فصلی باعث پدیدار شدن چشمه ها رودهای متعدی نظیر رودخانه هاور، چشمه کندآب، کانی شخو و کانی گوزگ در منطقه گردیده است.

منطقه شکار ممنوع درکش و هاور پوشیده از گیاهان دارویی است. به طوری که به نظر گیاه شناسان فقط در روستای درکش که در کنار این منطقه واقع شده حدود 380 گونه گیاه دارویی وجود دارد که 79 گونه از آن ها بسیار ارزشمند هستند.

جنگل های منطقه شکار ممنوع درکش و هاور یکی از زیستگاه ها مهم مرال یا گوزن قرمز در کشور محسوب می باشد.

 

 

  • استان خوزستان

منطقه شکار ممنوع قلعه شاداب- دزفول

منطقه شکار ممنوع قلعه شاداب از مناطق ارزشمند طبیعی و تاریخی استان خوزستان است که با مساحتی حدود 5 هزار هکتار در 40 کیلومتری شمال شهرستان دزفول در بخش شیهون واقع شده است. این منطقه از سمت غرب مشرف به دریاچه سد دز، از شمال به روستای اسلام آباد و پامنار، از جنوب به رودخانه دز و از شرق به روستاهای بیشه بزان و بازارگه منتهی می شود. در این منطقه حفاظتی قلعه تاریخی شاداب واقع شده که عده ای تاریخ آن را به دوران ساسانیان و برخی به دوران حکومت ایلامیان نسبت می دهند. این قلعه تا اوایل دهه 60 خورشیدی محل سکونت اهالی منطقه بود. در سال های اخیر به منظور ارتقای توان احیای جمعیت حیات وحش و افزایش تعداد گونه ها و جلوگیری از انقراض در زیستگاه ارزشمند این منطقه از سوی سازمان محیط زیست منطقه شکار ممنوع اعلام شد.

منطقه شکار ممنوع قلعه شاداب در دامنه رشته کوه های زاگرس میانی خوزستان گسترده شده است. هر چندعمده پوشش گیاهی منطقه به صورت مرتعی می باشد ولی تک درختان و درختچه های نظیر بادام کوهی، کنار، رملیک، جاز یا بنگله، انجیر، گز و پده به صورت پراکنده در منطقه دیده می شوند.

منطقه شکار ممنوع قلعه شاداب به دلیل داشتن شرایط زیستگاهی مطلوب مانند آب فراوان، غذا، پناه جانور، وسعت و دست نخوردگی طبیعت مامن بسیاری از گونه های جانوری ارزشمند نظیر پاژن و کل و بز می باشد. علاوه بر این گونه ها، در این منطقه می توان شاهد حضور جانورانی مانند پلنگ، گرگ، کفتار، روباه، شغال، گربه وحشی، خرگوش، خرچنگ، شنگ، انواع مارها، انواع وزغ ها، انواع قورباغه ها لاک پشت خزری و خارپشت بود.

شاخص پرندگان منطقه که بیشترین جمعیت در منطقه را دارد کبک و تیهو است، پس از آن می توان به انواع خفاش ها، کبوتر چاهی، کمرکولی، بلدرچین و سهره طلایی اشاره کرد.

 

منطقه شکار ممنوع کوه بدیل- بهبهان

منطقه شکار ممنوع کوه بدیل در استان های خوزستان و کهگیلویه و بویراحمد واقع شده است. این رشته کوه از ارتفاعات مشرف به سد مارون و روستای پشگر شروع شده و تا ارتفاعات پیرآباد تشان، حیات آباد خلیفه و مجیدی ادامه می یابد. روستای اسدآباد در شمال و روستای قالند در شش کیلومتری جنوب این رشته کوه ها قرار دارد. مساحت کوه حدود 5 کیلومتر مربع است. کوه بدیل به دو قسمت بدیل کوچک و بدیل بزرگ تقسیم می شود که در فاصله کمی از هم قرار دارند.

سیمای طبیعی منطقه شکار ممنوع کوه بدیل کوهستانی بود و پوشیده از گیاهان بوته ای و علفی است. در بیشتر بخش های این منطقه درخت یا درختچه ای خنجوک، بادام، انجیر کوهی، بنه، کلخونک، رملیک و کنار دیده می شود.

گونه های جانوری تحت حمایت منطقه شکار ممنوع کوه بدیل کاراکال، گربه وحشی، گربه پالاس، روباه شنی، آهو، جبیر، قوچ و میش، کل و بز و از گونه پرندگان سارگپه پابلند، سارگپه معمولی، کرکس، دلیجه، شاه بوف، مرغ حق جنوبی و جغد کوچک هستند.

 

 

  • استان زنجان 

منطقه شکار ممنوع خراسانلو- تاشگل تاکستان

منطقه شکار ممنوع خراسانلو از مناطق حفاظتی استان زنجان است که با مساحتی حدود 70 هزار هکتار در 4 کیلومتری شمال جاده اتوبان قزوین- زنجان واقع شده است. این منطقه از 25 کیلومتری شمال غربی شهرستان ابهر شروع شده و تا حدود 30 کیلومتری شرق ابهر ادامه یافته و با منطقه حفاظت شده باشگل در مرز استان قزوین همجوار می شود. بخش شمالی منطقه در امتداد سلسله کوه های قافلانکوه با جهت شرقی به غربی که دامنه آن بخشی از دشت ابهر را احاطه کرده قرار گرفته که در انتها به اتوبان زنجان- قزوین ختم می شود. منطقه شکار ممنوع خراسانلو با هدف حفاظت از گونه های جانوری و زیست محیطی از سال 1375 از سوی اداراه حفاظت محیط زیست شهرستان ابهر در استان زنجان به مدت پنج سال منطقه شکار ممنوع اعلام شد و تا به امروز نیز هرگونه شکار و تیراندازی در این منطقه ممنوع می باشد.

سیمای طبیعی منطقه شکار ممنوع خراسانلو کوهستانی است و از نظر شرایط آب و هوایی دارای زمستان های خیلی سرد و تابستان های خنک می باشد. پوشش گیاهی این منطقه به طور عمده از بخش رویشی ایرانی- تورانی تشکیل شده که در آن حدود 9 تیپ و بیش از 170 گونه  گیاهی و 35 گونه جانوری شناسایی شده است. در بخش های کوهستانی و مرتفع شمال و شمال غربی این منطقه، تیپ گیاهی نسبت به سایر نقاط از پوشش متراکم تری برخوردار بوده و در نواحی جنوب و جنوب شرقی تیپ های گیاهی از تراکم کمتری برخوردار است. عمده گیاهان موجود در این منطقه عبارتند از: چوبک، بومادران، گون، کلاه میرحسن، پسته وحشی و سیاه تلو.

منطقه شکار ممنوع خراسانلو زیستگاه قوچ و میش وحشی البرز مرکزی است. از گونه های دیگر حیات وحش منطقه نیز می توان به خرس قهوه ای، پلنگ، سیاه گوش و از پرندگان به کبک معمولی اشاره کرد.

 

 

  • استان سمنان 

منطقه شکار ممنوع طالو شیر بند- دامغان

منطقه شکار ممنوع طالو شیر بند از مناطق حفاظتی استان سمنان است که در 7 کیلومتری شمال روستای جزن، در جنوب مسور کوه، شرق دریاچه سد شهید شاه چراغی و 12 کیلومتری شمال شرقی شهر دامغان واقع شده است.

منطقه شکار ممنوع طالو شیر بند به علت قرار گرفتن در جنوب رشته کوه البرز و شمال منطقه دشتی دامغان از آب و هوای سرد و خشک در زمستان و آب و هوای گرم و خشک در تابستان برخوردار است. منطقه در اغلب اوقات تحت تاثیر بادهای شدید شمالی بوده و زمستان های سرد و تابستان های معتدل دارد. این منطقه از آب های طبیعی مثل چشمه سارها و آب های سطحی مانند ذوب برف ها و آب های جاری سیراب می شود. هر چند عمده پوشش گیاهی منطقه را گیاهان مرتعی تشکیل می دهد ولی در ارتفاعات بالاتر گونه های درختی اورس بیش از سایر انواع درختان و درختچه ها دیده می شوند. گیاهان غالب در این منطقه اعم از درختی، درختچه، بوته ای و علفی عبارتنداز: زرشک، اورس، باریجه، کما، جاشیر، کلاه میرزا حسن، چوبک، پرند، فرفیون، نسترن وحشی، درمنه دشتی و کوهستانی، افدرا، شور، اسپند، خارشتر، قیچ، تاغ، گز، کاروان کش، کندر، گون، شیرخشت، انواع گرامینه، کنگر، کل غر، آویشن، دازه و سیاه بن ونی.

منطقه شکار ممنوع طالو شیر بند به دلیل داشتن بخش های دشتی، کوهستانی و تپه های ماهوری زیستگاه مناسبی برای حضور گونه های مختلف جانوری به شمار می آید. مهم ترین گونه های جانوری این منطقه شامل آهو، کل و بز، پلنگ، قوچ و میش، گربه وحشی، خرس، خوک، گرگ، شغال، روباه، خرگوش، تشی، موش، انواع مارها، لاک پشت، جوجه تیغی، مارمولک، سوسمار، بزمچه و انواع پرندگانی نظیر کبک، کبک دری، تیهو، کبوتر، قمری، باقرقره، کرکس، کلاغ، کلاغ زاغی، زاغچه، سار، هوبره، انواع بازهای شکاری و انواع گنجشک می باشند.

 

منطقه شکار ممنوع خنار- گرمسار

منطقه شکار ممنوع خنار از مناطق حفاظتی استان سمنان است که در 22 کیلومتری شمال غربی شهرستان سمنان و شمال شرقی شهرستان گرمسار واقع شده است. این منطقه برای اولین بار در سال 1371 با هدف حفظ زیستگاه و گونه های حیات وحش از سوی سازمان محیط زیست استان منطقه شکار ممنوع و تحت حفاظت اعلام شد و پس از 3 مرحله دیگر نیز این عنوان تمدید شد و در مرحله چهارم نیز در سال 1380 مجددا به مدت 5 سال به عنوان منطقه شکار ممنوع اعلام گردید.

منطقه شکار ممنوع خنار، منطقه ای کوهستانی با تپه های ماهووری فراوان است که به دلیل تغییرات ارتفاعی دارای تفاوت های اقلیمی خاص می باشد. به طوری که در نواحی شمالی ارتفاعات بلند باعث پیدایش آب و هوای سرد و در نواحی جنوبی ارتفاعات کم موجب پیدایش آب و هوای معتدل گرم شده است. این منطقه دارای پوشش گیاهی مرتعی تا جنگل های درختچه ای اورس بوده که در نواحی شمالی و شمال شرقی پوشش گیاهی مناسبی بر منطقه حاکم می باشد. نواحی شمالی و شمال شرقی به دلیل برخورداری از نزولات جوی دارای پوشش کیاهی نیمه سردسیری و نواحی جنوبی دارای پوشش گیاهی کویری است. در نواحی جنوبی اغلب گیاهان از خانواده قیج است و در نواحی شمالی و در ارتفاعات هیکلک و خنار پوشش درختچه اورس با تراکم نسبتا بالا مشاهده می شود. با این حال مهم ترین گونه های غالب این منطقه شامل انواع گرامینه ها، درمنه، گون، باریجه، گز، قیچ، زرشکو تنگرس می باشد.

مهم ترین گونه های جانوری منطقه شکار ممنوع خنار عبارتنداز: قوچ و میش، کل و بز، آهو، خرس قهوه ای، پلنگ، انواع گربه سانان، گراز، روباه، شغال.

مهم ترین پرندگان منطقه نیز شامل انواع عقاب ها، انواع پرندگان شکاری، کبک، کبک دری، کبوتر صحرایی، تیهو، انواع گنجشک سانان و غیره هستند.

 

 

  • استان سیستان و بلوچستان 

منطقه شکار ممنوع مک سرخ- زابل

منطقه شکار ممنوع مک سرخ از مناطق حفاظتی استان سیستان و بلوچستان است که با مساحتی حدود 130 هزار هکتار در 110 کیلومتری جنوب غربی شهرستان زابل و غرب پناهگاه حیات وحش هامون واقع شده است. این منطقه از دو راهی اسماعیل آباد- کی جی در امتداد جاده شنی به روستای اومار  در شمال، از برجک شماره 4 نیروی انتظامی کلاته سهراب در امتداد جاده آسفالته زاهدان- نهبندان به سمت جنوب در شرق، از پاسگاه مخروبه نیروی انتظامی جوریکه در امتداد جاده مالرو به تلمبه بادی کالوک در جنوب و از سرخ کلات در امتداد جاده جیپ رو به سمت شمال به چاه آب کیجی و تا دو راهی اسماعیل آباد- کیچی در غرب منتهی می شود. تنها راه آسفالتی قابل دسترسی به منطقه، جاده زابل- نهبندان می باشد که از شرق منطقه عبور می کند و مرز شرقی منطقه شکار ممنوع مک سرخ را تشکیل می دهد. در سال 1377  منطقه سفید آبه که بخشی از منطقه شکار ممنوع مک سرخ می باشد از سوی اداره کل محیط  زیست استان بلوچستان به مدت 5 سال منطقه شکار ممنوع اعلام شد. سپس در سال 1383 مدیر کل نظارت و بازرسی سازمان حفاظت محیط زیست، منطقه مک سرخ را به مدت 5 سال به عنوان منطقه شکار ممنوع اعلام نمود.

سیمای طبیعی منطقه شکار ممنوع مک سرخ شامل 70 درصد منطقه کوهستانی و 30 درصد دشت و تپه ماهوری است. بررسی ها نشان داده که غالب پوشش گیاهی منطقه از نوع گیاهان خشکی پسند نظیر گز، قیچ، ترات، زیروک و خارشتر بوده است. اما در حاشیه چشمه های گونه های آبزی از قبیل نی، هزار نی، لویی و جگن دیده می شود.

خرگوش، جبیر، کفتار و شغال از پستانداران ساکن در منطقه می باشند و کرکس سیاه، دلیجه، کبک، تیهو، باقرقره و عقاب صحرایی نیز از پرندگان موجود در منطقه می  باشند.

 

منطقه شکار ممنوع بزمان

منطقه شکار ممنوع بزمان از مناطق حفاظتی استان سیستان و بلوچستان است که با مساحتی حدود 300 هزار هکتار در جنوب غربی استان سیستان و بلوچستان، شمال غربی ایرانشهر و شرق حوزه جازموریان قرار واقع شده است. منطقه شکار ممنوع بزمان در سال 1357و 1358 به دلیل شرایط امنیتی از لیست مناطق چهارگانه تحت حفاظت سازمان محیط زیست خارج شد ولی بعدها یعنی در سال 1374 به دلیل فقدان مدیریت مناطق چهارگانه تحت تاثیر شکار بی رویه، ورود جمعیت انسانی، تصرف اراضی جهت کشاورزی و ورود دام و چرای بی رویه احشام، این منطقه از سوی شورای عالی حفاظت محیط زیست مورد بررسی قرار گرفته و طی دو دوره چهارساله تحت برنامه های مدیریتی اداره حفاظت محیط زیست ایرانشهر منطقه شکار ممنوع اعلام گرددید.

سیمای طبیعی منطقه شکار ممنوع بزمان کوهستانی است. این منطقه دارای کوه نسبتا مرتفع با ارتفاع 3هزار و 497 متر، دره های متعدد، چشمه ها و رودخانه های آب شیرین و پوشش گیاهی مناسب می باشد. براساس مطالعات انجام شده پوشش گیاهی منطقه از عوامل اکولوژیکی توپوگرافی، آب و هوا و شرایط خاک تاثیر گرفته است. حدود 67 گونه گیاهی متعلق به 29 تیره و 59 جنس با ارزش های گوناگون خوراکی، دارویی، حفاظتی و فرم های رویشی گوناگون از علفی تا درختی و گونه های یکساله و چند ساله می باشند. گونه های غالب منطقه شامل گونه های مراتع استپی چون درمنه، بادام و وینه می باشند.

از گونه های جانوری ساکن در منطقه شکار ممنوع بزمان می توان به پلنگ، کل و بز، سمور صخره ای، قوچ و میش، روباه شنی، خرگوش، خارپشت گوش بلند، حشره خور بلوچی، کفتار، راسو، خرس سیاه و از پرندگان موجود نیز به کبک، تیهو، انواع خفاش ها و باقرقره اشاره کرد.

 

 

  • استان فارس

منطقه شکار ممنوع دالان- فیرزآباد

منطقه شکار ممنوع دالان از مناطق حفاظتی استان فارس است که با مساحتی حدود 54 هزار و 453 هکتار در 62 کیلومتری غرب فیروز آباد و 23 کیلومتری جنوب فراشبند واقع شده است. در سال 1374 به منظور حفظ و صیانت از گونه های زیستی این منطقه، اداره حفظ محیط زیست استان این منطقه را به مدت 5 سال منطقه شکار ممنوع اعلام کرد و سپس در سال 1385 برای بار دوم به مدت 5 سال منطقه را شکار ممنوع اعلام نمود.

سیمای طبیعی منطقه شکار ممنوع دالان کوهستانی بوده و دارای تابستانی نسبتا گرم و زمستانی معتدل می باشد. در این منطقه به دلیل بارش باران فروان چشمه های دایمی متعدد وجود دارد.  پوشش گیاهی منطقه در دشت ها بیشتر به صورت جنگل های کنار به شکل پراکنده و نیمه متراکم و گونه های علفی یک ساله و انواع گون است و در سایر نقاط و ارتفاعات نیز درختان بنه، کلخنگ، بادام، کیکم، آلبالو وحشی، گز، کنار، استبرق، و خارشتر دیده می شود.

منطقه شکار ممنوع دالان زیستگاه جانورانی نظیر کل و بز، قوچ و میش، پلنگ، گرگ، کفتار، روباه، تشی و پرندگانی چون کبک، تیهو، باقرقره، توکا، چک چک، بلبل و انواع پرندگان شکاری می باشد.

 

منطقه شکار ممنوع دریاچه مهارلو- شیراز

منطقه شکار ممنوع مهارلو یکی از مهم ترین مناطق حفاظتی ایران در استان فارس است که با مساحتی حدود 33 هزار و 650 هکتار در 20 کیلومتری جنوب شرقی شهر شیراز و در مجاورت جاده اصلی شیراز- سروستان واقع شده است. این منطقه  ابتدا در سال 1379 به مدت 3 سال از سوی اداره محیط زیست استان منطقه شکار ممنوع اعلام شد. سپس در سال های 1384 و 1391 مجددا به مدت 5 سال تمدید شد.

منطقه شکار ممنوع مهارلو با ارتفاع 1460 متر نسبت به سطح دریا به صورت دریاچه با آب شور و شیرین در محل ورودی آبریزها به شکل تالابی و نی زار می باشد و در بخش شرقی از روستای گشتگان بالا تا روستای اعلی دولت قسمتی از منطقه کوهستانی است. جریان توده های هوا در منطقه باعث ایجاد بادهای شمالی و بادهای غربی می شود. تالاب مهارلو بخشی از منطقه شکار ممنوع مهارلو به شمار می آید. طول دریاچه مهارلو 31 کیلومتر و حداکثر پهنای آن 11 کیلومتر است. مساحت دریاچه 24 هزار هکتار و عمق متوسط دریاچه 50 سانتی متر می باشد. ولی در پرآب ترین فصل عمق این دریاچه به 3 متر نیز می رسد. سرچشمه اصلی تامین آب دریاچه مهارلو رودخانه بابا حاجی، رودخانه چنار راهدار و رودخانه های فصلی سلطان آباد و خشک در غرب دریاچه، مسیل نظرآباد در شرق و آبراهه های متعدد در اطراف دریاچه می باشد. همچنین در حوزه آبریز دریاچه مهارلو چشمه های متعددی چون چشمه قصر قمشه، چنار سوخته، چشمه پیربنو، چشمه کوشک خلیل باباخانی و چشمه دهنو وجود دارد که بیشتر آنها در دامنه ارتفاعات آهکی است.

منطقه شکار ممنوع مهارلو دارای پوشش گیاهی با دسته بندی بومی و زراعی است. عمده گیاهان بومی منطقه شامل انجیر، انار، درختچه های بادام، گون، درمنه، شیرین بیان، گز، خارشتر، گلزا، گیاهان چمنی و جارو می باشد و گیاهی زراعی نیز عبارتند از: گندم و جو به صورت دیمی و آبی که در حاشیه تالاب کاشت می شوند.

منطقه شکار ممنوع مهارلو محل زیست جانورانی نظیر روباه معمولی، روباه شنی، تشی با انواع جوندگان کوچک، خرگوش و گراز است. این زیستگاه در فصل زمستان شاهد حضور پرندگان مهاجری نظیر فلامینگوهاست که از آرتیمای موجود در دریاچه تغذیه می کنند. شاخص ترین پرندگان موجود در این منطقه عبارتنداز: فلامیگوی بزرگ، تنجه، انواع کاکایی، حواصیل ارغوانی، حواصیل زرد، آنقوت، اگرت کوچک، انواع پرندگان کنار آبزی مثل گیلانشاه بزرگ، سلیم طوقی کوچک، سلیم شنی، آبچلیک چوپان، آبچلیک نوک خنجری. 

 

 

  • استان قزوین

منطقه شکار ممنوع رودبار الموت- قزوین

منطقه شکار ممنوع رودبار الموت با مساحتی حدود 118 هزار هکتار جزو مناطق شکار و تیراندازی ممنوع استان قزوین به شمار می رود.این منطقه بین استان های مازندران، تهران، بخش مرکزی قزوین و شهرستان رودبار واقع شده است. راه های ارتباطی این منطقه شامل جاده آسفالته قزوین- الموت، جاده خاکی اکبرآباد و جاده بهرام آباد می باشد ولی مهم ترین مسیر پر تردد آن جاده آسفالته قزوین- الموت است.

منطقه شکار ممنوع رودبار الموت شامل جنگل های بیدلان، ارس و زرشک، بالاروچ، جنگل ارس اتان و سفیدر، جنگل های گوچنان، یالان اسعدی و سیال چاله کان، جنگل ارس لارک، جنگل نرمه لات، جنگل ارس و پسته وحشی، امشک و دینه کوه است. گونه های غالب گیاهان منطقه عبارتنداز: بومادران، گل گندمی، شنگ آبی، کنگر، پونه، مریم گلی، گوش یره، کاکوتی کوهی و آلاله. همچنین در این منطقه دریاچه اوان و چشمه سارهای متعدد وجود دارد.

دریاچه اوان در فاصله 85 کیلومتری شهر قزوین- معلم کلایه و مابین چهار روستای اوان، ورین، زواردشت و زرآباد واقع شده است. منبع اصلی سرچشمه آب دریاچه اوان، چشمه های کف دریاچه و نزولات جوی می باشد. این دریاچه در اثر حرکات لغزشی زمین شکل گرفته است. عمق دریاچه در زمان پرآبی 3 متر برآورد شده است. آب دریاچه در فصول پرآبی سرریز شده و رودخانه کوچکی به وجود می آید که مورد استفاده کشاورزان روستاهای کوشک و آیین است. همچنین مهم ترین چشمه های موجود در منطقه الموت عبارتند از: چشمه های واقع در کوه کوچنان، ارتفاعات خشکه چال، دره برگلو، چشمه کنگرین، گرمارود و آنان. از شاخص ترین رودخانه ها نیز می توان به الموت رود، طالقان رود و شاهرود اشاره کرد.

سیمای جنگلی و کوهستانی منطقه رودبار الموت باعث حضور گونه های مختلف جانوری مانند بزکوهی، خرس قهوه ای، پلنگ، سیاه گوش، خرگوش، شغال، گراز، روباه، گرگ، انواع مارمولک ها، مارها، لاک پشت ها، انواع وزغ ها، قورباغه ها شده است. همچنین از گونه های پرندگان می توان به پرندگان شکاری، کبک، کبک دری و ..... و از گونه های ماهیان نیز می توان به ماهی سفید رودخانه ای، زردپر، قزل آلا و غیره اشاره کرد.

 

منطقه شکار ممنوع طارم سفلی- قزوین

منطقه شکار ممنوع طارم سفلی دومین منطقه شکار ممنوع استان قزوین است که با مساحتی حدود 47 هزار هکتار در 90 کیلومتری شمال غرب قزوین و در مجاورت منطقه الموت واقع شده است. این منطقه از شمال، شمال شرق و شمال غرب به دیلمان، از جنوب شرق و شرق به قزوین و از جنوب و جنوب غرب به تاکستان محدود می شود.

آب و هوای منطقه شکار ممنوع طارم سفلی به دلیل همجواری با استان گیلان و زنجان مرطوب و کوهستانی است. رطوبت هوای این منطقه بین 55 تا 65 درصد متغیر می باشد. مهم ترین ییلاق های منطقه عبارتند از: ییلاق فردوس و ییلاق شامه دشت سیردان. پوشش گیاهی منطقه اغلب از خانواده گرامینه ، انواع گون، خارشتر، اسپرس و درخت سیردان است.

منطقه شکار ممنوع طارم سفلی دارای طبیعتی کوهستانی است. وجود ناهمواری ها و منابع آبی کافی منطقه ای امن و زیستگاه ایده آلی را برای پلنگ ایرانی و سایر جانواران مانند کل و بز، عقاب، هما، کبک، تیهو و کبوتر چاهی به وجود آورده است. 

 

 

 

  • استان قم

منطقه شکار ممنوع کهندان
منطقه شکار ممنوع کهندان از مناطق مهم ییلاقی استان قم است که با مساحتی بیش از 54 هزار هکتار در ضلع غربی استان قم بخش خلجستان واقع شده است. این منطقه از شمال شرقی به روستای کاسوا و انجیله،  از شمال غربی به روستای کهک تفرش و شهرستان تفرش، از جنوب به روستای روشگان و از شرق به روستای ونان منتهی می شود.
منطقه شکار ممنوع کهندان در دامنه رشته کوه های زاگرس و بر روی کمربند آتشفشانی ارومیه دختر قرار گرفته و باعث منحصر بودن این منطقه از نظر جنس خاک و پوشش گیاهی گردیده است. وجود پستی و بلندی ها، جهات جغرافیایی و شیب های مختلف سبب تنوع رویش ها در منطقه شده است. گون زارهای متراکم، گیاهان دارویی و مرتعی مثل: ریواس علوفه ای، گونه های بالشتکی، آویشن، گل ختمی، شیرین بیان، گل بابونه، خاکشیر، کاسنی، شاتره، ریواس و مورت پوشش عمده گیاهی این منطقه را تشکیل می دهد.
منطقه شکار ممنوع کهندان محل زندگی جانوارانی چون: گرگ، روباه، شغال، تشی، گراز، خرگوش، آهو، بزکوهی، قوچ و میش و حتی سیاه گوش می باشد. انواع لاشخوران، شاهین، قرقاول، قرقی، کبک، بلدرچین و عقاب از پرندگان عمده ساکن در این منطقه بشمار می روند.

منطقه شکار ممنوع کهندان به دلیل قرار گرفتن بر روی کمربندی آتشفشانی، تحت تاثیر توده آذرین گرانیتی تا تونالیتی است، به طوری که در این سنگ ها می توان شاهد کانی هایی نظیر: کلریت، کلسیت، زوئیریت، اپیدوت، اسفن، اکتینوت و کانی های اوپاک بود. در حال حاضر نیز از معدن سنگ کاربیت در دره دمک و معدن کانسار طلا در ناحیه کهندان به مرحله بهره برداری و اکتشافات اولیه رسیده است. ولی معدن سنگ گرانیت در دره کوثر هنوز دست نخورده باقی مانده است.

مسیر دسترسی به منطقه شکار ممنوع کهندان باید از شهرستان ساوه راهی شد. از سمت غرب میدان اصلی ساوه باید حرکت کرد در انتهای این مسیر قهوه خانه رحمت آباد وجود دارد. با ادامه مسیر به جاده ای کوهستانی وارد می شوید که پس از عبور از روستاهای متعدد به نام های اسپید موشکیه، بسنگرد، چمانگ، الگان و ونان به کهندان می رسید. از سلفچگان تا این قهوه خانه 30 کیلومتر فاصله است.

 

منطقه شکار ممنوع کهک- قم

منطقه شکار ممنوع کهک یکی دیگر از مناطق حیات وحش استان قم است که با وسعتی حدود 33 هزار هکتار در 30 کیلومتری جنوب قم و در مجاورت پناهگاه حیات وحش جاسب واقع شده است. این منطقه از کوه های خشک صخره ای، دره ها، تپه ها و کوه های استپی تشکیل شده و از سه طرف به ارتفاعات مشرف می باشد. تنها درصد کمی از این منطقه به دشت تعلق دارد.

آب و هوای حاکم بر منطقه شکار ممنوع کهک معتدل و خشک است و با ارتفاعی حدود 3 هزار متر از سطح دریا، از تنوع گونه های گیاهی و جانوری مناسبی برخوردار است. بر اساس مطالعات انجام شده حدود 135 گونه گیاه در این منطقه شناسایی شده که از میان آن ها، 23 گونه علفی، 104 گونه بوته ای، 80 گونه درختچه ای و 40 گونه درختی دیده می شود. از بین این گونه ها  پسته و بادام کوهی از مهم ترین عناصر اصلی پوشش جنگلی منطقه به شمارمی رود.

منطقه شکار ممنوع کهک محل زیست جانورانی نظیر: قوچ، میش، گرگ، گراز، روباه، خرگوش، بز، پازن، پلنگ، انواع خزندگان وجوندگان است.

همچنین در منطقه شکار ممنوع کهک، پرندگانی مانند: آبچلیک تک زی، پرستوی شکم سفید یا بادخورک کوهی، پرستو، توکای باغی، توکای بزرگ، چکچک، چک آسیایی، چکچک گوش سیاه، چکچک پشت سفید، چکچک ابلق سفید، چکاوک شاخدار، چکاوک کاکلی، چرخ ریسک بزرگ، دارکوب قهوه ای، دارکوب سوری، دم جنبانک ابلق، دم جنبانک خاکستری، دم سرخ، زاغی، زردپره صخره ای، سهره پیشانی سرخ، سینه سرخ ایرانی، سارگبه پا بلند، کبک، کبوتر چاهی، کلاغ کوهی نوک زرد، کلاغ کوهی نوک سرخ، کلاغ سیاه، کلاغ ابلق، گنجشک کوهی، طرقه کوهی و مرغ حق زندگی می کنند.

 

 

 

  • استان کردستان

منطقه شکار ممنوع زرینه اوباتو- دیواندره

منطقه شکار ممنوع زرینه اوباتو از مناطق شکار ممنوع استان کردستان است که با مساحتی حدود 24 هزار هکتار در بخش کرفتو شهرستان دیواندره، در فاصل 125 کیلومتری شمال سنندج و در مسیر جاده سنندج به سقز واقع شده است. این منطقه از غرب به کوه چهل چشمه و از جنوب به دشت سرسبز سارال منتهی می شود.

منطقه شکار ممنوع زرینه اوباتو یکی از سردترین مناطق ایران به شمار می رود که از زمستان بسیار سرد و تابستان معتدل برخوردار است. بجز تپه های ماهوری، بیشتر مساحت این منطقه زیر کشت گندم می باشد. گیاه درمنه گیاه غالب تپه های ماهوری محسوب می شود.

منطقه شکار ممنوع زرینه اوباتو زیستگاه پرنده حمایت شده و رو به انقراض میش محلی با نام محلی «میش سی» است. میش مرغ ها که یکی از نادرترین و بزرگترین پرندگان ایران است از نظر حفاظتی در فهرست قرمز اتحادیه جهانی حفاظت (IUCN)  در طبقه آسیب پذیر (VU) قرار دارند.  این پرندگان زیبا بیشتر در شمال غرب ایران یعنی دشت های آذربایجان، کردستان، کرمانشاه و همدان ساکنند. یکی از مهم ترین محل های تجمع و زادآوری میش مرغ ها در ایران، دشت های اطراف شهرستان بوکان می باشد. این منطقه علاوه بر میش مرغ ها زیستگاه مهم درنای معمولی، کوکر شکم سیاه، کبوتر چاهی، دلیجه و سارگپه پابلند نیز محسوب می شود.

 
 
 
 
  • استان کرمان

منطقه شکار ممنوع نودرهنگ- رفسنجان

منطقه شکار ممنوع نودرهنگ از مناطق شکار ممنوع استان کرمان است که با مساحتی حدود 250 هزار هکتاردر 45 کیلومتری رفسنجان و 42 کیلومتری شمال غربی زرند واقع شده است. این منطقه بین کویر نوق و منطقه کویری سیریز و بافق یزد قرار دارد.

منطقه شکار ممنوع دارای کوهستان های مرتفع و دامنه های خشک کویری با آب و هوای نیمه خشک است. غالب پوشش گیاهی این منطقه شامل درمنه، کاروانکش، قیچ، در ارتفاعات پوشش درختچه ای و درختی بنه، انجیر، بادام وحشی و در حاشیه نیز دارای تاغ، اسکنبیل و شور می باشد.

مهم ترین جانوران ساکن در منطقه عبارتنداز: آهو، قوچ، میش، کل و بز، پلنگ، گرگ، روباهف کفتار، خرگوش، کبک، تیهو، باقرقره و هوبره.

 

منطقه شکار ممنوع شهر بابک- کرمان

منطقه شکار ممنوع شهر بابک که گود داغ هم نامیده می شود از مناطق شکار ممنوع استان کرمان است که با مساحتی حدود 100 هزار هکتار در شهر بابک واقع شده است. این منطقه از سال 1375 از سوی سازمان محیط زیست به عنوان منطقه شکار ممنوع اعلام شد.

منطقه شکار ممنوع شهر بابک، منطقه ای جلگه ای و کوهستانی با آب و هوای معتدل است. مهم ترین ارتفاعات موجود در این منطقه عبارتند از: کوه مدوار، کوه های عاج بالا و عاج پایین، کوه محمدآباد و کوه ایوب. غالب پوشش گیاهی منطقه شامل گونه های بنه، کهکم، ارژن، بادام کوهی، انجیر وحشی و قسمت های نیمه بیابانی نیز گونه های تاق، گز، کاروانکش و دیگر گونه های مرتعی می باشد.

منطقه شکار ممنوع شهر بابک محل سکونت حیواناتی نظیر کل و بز، قوچ و میش، گرگ، روباه و مستعد نگهداری آهو، جبیر و یوزپلنگ است. همچنین پرندگان منطقه نیز عبارتنداز: کبک، باقرقره، هوبره، زاغ بور و انواع پرندگان کنار آبزی.

بالا